Het ontstaan van een klein Duits Soldatenkerkhof te Melle

Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

WO I - Kwatrecht - Melle

18 daagse veldtocht gekoppeld aan TPG

Neergestorte B17 te Kwatrecht 19-09-1944

De bevrijding WO II van de regio rond TPG

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links

Waarom dit Duitse Ehrenfriedhof op deze locatie.

  • Gezien het toenmalige weeshuis en kostschool Sint Lodewijk (nu scholencomplex MPI Kwatrecht) tijdens de 2e slag om Kwatrecht gebruikt werd door de Duitsers als veldhospitaal, valt het ook niet te verwonderen dat er in de directe omgeving een kerkhof werd opgericht voor de bij hun binnengebrachte en aan hun verwonding overleden Duitse soldaten. Allicht ligt dan ook het aanwezige veldhospitaal aan de grondslag van de eerste graven.
  • Het kerkhofje diende gesitueerd te worden op het terrein links van de nog altijd bestaande dreef naar het kasteel De Bueren vanaf de Brusselsesteenweg, ter hoogte van kilometerpaal 44.
  • Het feit dat er op het als kerkhof ingerichte domein slechts 1 gesneuvelde Duiters terug te vinden is van de eerste maar kortdurigere veldslag van 7 september 1914 kan dan ook allicht meteen daar aan het toen nog niet bestaan van dat Duitse Veldhospitaal gekoppeld worden. De ene toegevoegde Duitse soldaat is trouwens allicht later aan het kerkhof toegevoegd gezien zijn militaire rang ook maar deze was van een Gefreiter en alle andere lagere rangen van militairen duidelijk in 2 massagraven werden begraven. De rest van de Duitse gesneuvelden van het eerste contact in september zijn zo goed als zeker allen met treinen opnieuw naar Duitsland teruggebracht en voorlopig ontbreekt daarover ook mij nog alle info.
  • De aantallen hier gesneuvelde Duitsers, dan vooral bij de gevechten in oktober, lopen ook zeer sterk uit elkaar. Sommigen spreken specifiek over enkele honderden gesneuvelde Duitsers, anderen gaan tot aantallen in de grootte-orde van 800 en sommige bronnen zelfs 2000. Allicht ligt de waarheid wel ergens in de buurt van enkele honderden.
  • Het Duitse leger had speciale Sanitätscompagnieën die als taak hadden duidelijke registers op te stellen van wie sneuvelde en waar deze begraven werden. Dit gebeurde hoofdzakelijk op basis van identificatieplaatjes. Deze eenheden hadden specifieke Gräbenoffizieren en Friedhofkommandos. Vanaf eind oktober 1914 werden aan dit begraven vrij strikte militaire regels verplicht om toe te passen. Zo werden voor die datum gesneuvelden steeds begraven zonder hun schoeisel of uniformjas. Deze laatsten werden tot toen gerecupereerd voor hergebruik.
  • Duitse soldaten mochten in opdracht van het Duitse leger enkel verplaatst worden per trein of met kar en paard. Er zijn er dus mogelijks ook nog elders begraven, allicht eerder teruggevoerd naar Duitsland zoals ook is gebeurd bij de eerste slag te Melle - Kwatrecht in september 1914.

(Duitse) Stafkaart met heel duidelijk het kerkhof aangegeven, inclusief de datum 9.10.14

Het ontstaan van een klein Duits soldatenkerkhof te Melle.

  • Het kleine kerkhofje van Melle stond bij het Duitse leger gekend als Ehrenfriedhof Melle, nr 233 aan de Brusselse steenweg te Kwatrecht-Melle (km-paal 44). Het met het kerkhof belaste terrein was origineel eigendom van de adelijke familie "van Pottelberghe de la Potterie" uit Melle.
  • Wel is het ondertussen duidelijk dat op het respectievelijke terrein allicht al van bij aanvang van de gevechten Duitsers zijn begraven geweest. Er zouden er ook nog heel wat tijdelijk begraven geweest zijn nabij de in de strijdverslagen vermelde spoorwegtaluds. Dit zal mogelijks beperkt lijn 50 geweest zijn (de oude lijn naar Gent, toen nog op begaan niveau en nog niet opgetrokken). De lijn van Oostende naar Brussel (lijn 50A) is twijfelachtig omdat deze in elk geval maar volledig is afgewerkt geweest tussen Brussel en Gent na WO I.
  • Globaal zouden er in de directe buurt van het kerkhof na de gevechten van oktober 1914 nog een 140 tal gesneuvelde Duitsers gevonden zijn in de velden rondom. Velen van hen waren gevallenen bij de slag met de Franse Vlootfusiliers in het directe schootsveld van de Franse stellingen. Gezien het te gevaarlijk was om ze op te halen uit de frontzone, bleven de meesten hier enkele dagen in open lucht liggen. Zeker niet allen zijn te Melle begraven als dit aantal klopt.
  • Er zijn ook wel wat foto's terug te vinden van Duitse veldgraven uit deze periode. Deze zijn allen vrij kort nadien reeds ontgraven en samengebracht op Ehrenfriedhof nr 233 te Melle.

De bovenste foto is een oude postkaart (Replica) die ons een veld toont met nog heel wat gesneuvelde Duitse soldaten. Als je de foto vergelijkt met de foto er links onder (Foto: Collectie O. Vandersmissen) valt een grote gelijkenis op het het terrein links van de oude dreef van Kasteel De Bueren, vertrekkend vanaf de Brusselse steenweg richting spoorwegbrugje. Opvallende gelijkenissen zijn de boompjes en zeker ook de hutten die bij beiden te zien zijn. Rechtsonder is een actuelere foto van dezelfde locatie.

3 zeldzame foto's van een en hetzelfde veldgraf in de regio van Melle, exacte locatie is nog onduidelijk. Het zijn foto's van een tijdelijk veldgraf van een Duitse Officier en zijn ordonance. Ze werden beiden samen begraven in een tijdelijk veldgraf afgespannen met prikkeldraad en versierd met bloemen. Op de foto links is te zien hoe een simpele boerenzoon werd verplicht tot de rest van Duitse troepen zou arriveren het graf te bewaken tegen beschadigingen. De man durft zich amper te verzetten omdat hij werd meegedeeld te zullen worden geëxecuteerd indien hij zich niet aan zijn taak zou houden. Rechts zie je nogmaals hetzelfde graf met heel wat locale bevolking er rond. Allicht heeft men de twee daar een iets officiëlere begraving gegeven op de plaats waar ze tot toen waren begraven. (Foto: De Oorlogsklok) Onderaan nogmaals hetzelfde dubbelgraf. Deze foto maakt deel uit van een postkaartenreeks met schade en gevolgen van wat zich in Melle en Kwatrecht had afgespeeld in 1914.

Weet wel dat dit foto's zijn van hetzelfde graf van 2 personen die sneuvelden bij de gevechten van 7 september 1914 en dus zo goed als zeker nooit op de begraafplaats van Melle zullen geëindigd zijn. Om dit definitief uit te sluiten ontbreekt voorlopig elke verwijzing naar de namen van de 2 hier gesneuvelden. (Foto links: Collectie F. Odberg - Foto rechts: Boek "Ik zal ze heel mijn leven horen roepen - P. Neirinck - Foto onderaan: Replica)

  • Op die wijze ontstond nog voor November 1914 een eerste officiële versie van dit kerkhofje. Van die situatie is een zeer bekende foto terug te vinden. Je ziet letterlijk een kerkhofje dat is opgesteld met zeer veel improvisatie. Zo zie je graven met enkele punthelmen, staan er her en der in elkaar gehaakte geweren of sabels als ornamenten bij de graven die meestal niets meer zijn dan een bergje grond.
Verdwenen Duits kerkhof WO I te Melle

Originele foto van het Duitse kerkhof te Melle uit 1914, vrij kort na zijn ontstaan. Toch blijkt wat je hier ziet al zeer sterk te kloppen met wat op het eerste plan van dit kerkhof (verderop dit artikel) te zien is. Links en rechts heb je twee grote massagraven die aan de bovenzijde waren voorzien van individuele kruisjes met daarop de namen en rangen van wie er lag begraven. In het midden heb je een gang naar een klein rond pleintje met een kleinere gedenksteen. Vooraan had je dan nog apart aan beide zijdes een aantal individuele graven waarvan er op deze foto rechts 4 te zien zijn .

Op de achtergrond ziet u duidelijk de spoorwegtalud. Rechts naast het haagje moet het wegeltje lopen waarlangs heden nog altijd bunkertje B44 gelegen is juist achter de spoorwegbrug. Bij de graven werden opvallend veel wapens achtergelaten. Zo steekt vooraan in het graf duidelijk een sabel. Er staan meerdere piramides gevormd met de gesneuvelden hun Duitse geweren. Hier en daar staan op de kruisen ook de Duitse punthelmen van de gesneuvelden. Omwille van de aanwezigheid van de wapens, vermoed ik dat de foto nog van zeer kort na het ontstaan van het kerkhof dateert. (Foto: Heemkundige kring Melle).

  • Op 22 December 1914 werd in de aanwezigheid van "Von Bissing", de Gouverneur Generaal van het Keizerlijke Duitse General Gouvernement van België, de militaire regering van het Duitse Keizerrijk in bezet België, dit kerkhof officieel ingehuldigd. Er lagen volgens een getuigenis van het toen aanwezige Reichstaglid Friedrich Hubrich, 90 gesneuvelden begraven. Hij sprak van toen reeds 90 begraven soldaten waarvan het overgrote deel in 2 massagraven en dan nog individueel begraven 1 Luitenant, 2 Feldwebel Leutnants en 1 Feldwebel. Volgens mijn eigen telling zouden er dan echter reeds 87 soldaten moeten gelegen hebben. Er waren 2 massagraven waar respectievelijk links 42 en rechts 39 soldaten lagen begraven, allen deel uitmakend van Ersatz Regiment nr 1 en 2.
  • Daarnaast zouden er nog 2 Leutnanten, 2 Feldwebel-Leutnanten, 2 Feldwebels en een Officier in individuele graven begraven hebben gelegen.
  • Kort nadien zullen als we de lijsten van daar ooit begravenen nakijken nog eens in aparte graven een Wehrman, een Gefreiter (uit de 1e slag van Melle - Kwatrecht op 7 september 1914) en 4 niet geïndentificeerde Duitsers bijkomend begraven moeten zijn. Op die manier zou het basis-kerkhof nog aangegroeid moeten zijn van 87 naar 93 begraven Duitsers.
Ondanks dat het nog moeilijk traceerbaar is aan de hand van de op de foto zichtbare huizen, kijken we hier allicht op een van de 2 massagraven op het primitieve kerkhof te Melle. Vermoedelijk kijken we hier op het stuk van het kerkhof dat amper zichtbaar is op de eerste foto (meest linkse zijde). Mogelijks kijken we zelfs naar de overzijde van de Brusselsesteenweg. Langs die zijde lagen namelijk zoals eerder gemeld een aantal graven van officieren. In dat geval zullen de huizen aan de overzijde van de steenweg heden zeker allen verdwenen zijn gezien dat nu industrieterrein is geworden. Ook hier is jammer genoeg de naam op het graf niet echt leesbaar en voor zover je denkt het te kunnen lezen, niet koppelbaar aan namen uit gekende gesneuveldenlijsten. De onderste foto is zelfs mogelijks van de officiële inhuldiging van het kerkhof zoals gemeld in de tekst. (Foto's: Replica)
Plan eerste kerkhof Melle 1914

Dit is originele schets van dit kerkhof die zeer goed overeenkomt met wat je op de oude foto met de geweren en sabel op de graven ook nog kan zien. (Schets via Duitse Volksbund)

  • Centraal is er vanaf de steenweg een hoofdgang dwars over de diepte van het kerkhof. Deze gang eindigt op een kleine rotonde waar centraal een gedenksteen stond. Aan de achterzijde was er een bloemenperk met immer groene planten.
  • Zowel links als rechts waren er 2 grote massagraven. Deze waren beiden 17.50 x 2.30 meter groot. Links waren er hierin 42 soldaten begraven, 19 van het 1e Ersatz Regiment en 23 van het 2e Ersatz Regiment. Rechts lagen nog 43 soldaten, allen van het 2e Ersatz Regiment.
  • De 2 graven in lijn met het massagraf rechts en het 1e graf haaks op de massagraven, waren van 3 Feldwebels. Het haakse graf is dit op de oude foto zichtbaar met de sabel. Het graf links daarvan en het laatste op de foto zichtbaar. De 2 overige graven blijken dan in elk geval nog niet te bestaan maar mogelijks was er wel ruimte voor gelaten. Het laatste nog aanwezige graf was dat van Leutnant Bieber. Dit is het graf met het kruis, 2 geweren en een punthelm. Links hiervan was nog plaats voor 2 individuele graven waar er uiteindelijk nog 1 zou gebruikt zijn voor een Gefreiter van het 162e Infantieregiment die later moet zijn toegevoegd en als enige van de slag van 7 September op dit kerkhof zou komen te liggen. Dit graf is nog niet te zien op de foto hogerop.
  • Aan de linker zijde waren origineel ook 2 individuele graven met het massagraf mee en 2 haakse graven hierop gebruikt, allen door officieren en onderofficieren van de Regimenten die hier vochten. Ook daar waar nog 2 individuele mogelijke graflocaties naar de middengang toe, nog niet gebruikt.
  • In het dagboek van Virginie Loveling kan een beperkte beschrijving worden teruggevonden van hoe het kerkhof er uitzag in de jaren na WO I.
  • Vanaf de steenweg liep een brede centrale weg loodrecht op de steenweg naar een achteraan geplaatste witte zitbank. Links en rechts van dit pad stonden dan kruistekens met telkens de namen en de graden van de gesneuvelde Duitsers die hier begraven lagen. Voor de rest was het kerkhof vrij bloemenrijk en voorzien van altijd groenblijvende planten. Onkruid was altijd zorgvuldig verwijderd.
  • Ook stond (niet in de beschrijving van Virginie Loveling) achteraan het kerkhofje nog een gedenksteen met onderstaande tekst:

    Zum Getlächtnis ihrer Tothen im Weltkriege 1914.

    Die 1. Res. Inf. Brigade Errichtet auf dem Boden Ihres ersten Gefechtes von Kwatrecht-Melle. Am 9 und 10. Oktober 1914.

Hierboven alvast enkele zeer interessante foto's van het kerkhof gedurende WO I nog genomen. De foto bovenaan en het detail links onder, dateren uit 1916 en tonen soldaten poserend achteraan het kerkhof. Ze staan voor de herdenkingssteen die centraal in het ronde perkje te vinden was. Op het detail links kan je duidelijk een deel van de iets hogerop gesiteerde tekst lezen. Rechtsonder zie je een foto genomen vanaf de Brusselsesteenweg op de linker hoek van het kerkhof. Je kijkt dus op het grote linker massagraf (niet echt goed zichtbaar). Achteraan zie je wel duidelijk het witte bankje waarvan ook sprake is binnen de beschrijving van het kerkhof. Ook zie je hetzelfde bankje duidelijk op de foto erboven. (Beide foto's: Replica)

  • Vanaf 1918 tot 1926 kwamen dergelijke kleine begraafplaatsen allen onder Belgisch en Brits beheer te staan.
  • In de gemeentraadszitting van 4 april 1921 beraadslaagde het toenmalige schepencollege (zonder burgemeester omdat deze betrokken partij was gezien het terrein van het kerkhof zijn eigendom was) over de toekomst van het toenmalige kerkhof. Toen werd reeds beslist dat het kerkhof best niet op zijn huidige locatie zou blijven om verschillende redenen:
    • Er waren ondertussen al beperkt Duitse soldaten begraven op het kerkhof van Kwatrecht.
    • Het eigenlijke kerkhof van Melle was op dat moment juist vergroot en bood dus nieuwe mogelijkheden om hen ook daarbij op te nemen.
    • De grond van het huidige kerkhof was zware kleigrond wat zeker niet optimaal was voor het ontbinden van de begraven gesneuvelden.
    • Het terrein was origineel voorzien als woonuitbreidingsgebied en daardoor nu gehypothekeerd. Ook diende kort nadien de waterleiding aangelegd te worden en ook daarvoor lag het kerkhof zeer ongelegen.
  • Deze plannen werden echter nooit uitgevoerd en het bleef bij plannen zonder dat de eigenlijke situatie van het kerkhof wijzigde.
  • Vanaf 1926 tot augustus 1944 kwamen de Duitse soldatenkerkhoven opnieuw onder Duits beheer te staan. Van Duitse kant werd de Nederlandse Architect Jos Ritzen aangesteld om alle dergelijke kerkhoven op Belgisch grondgebied te herbekijken qua opbouw, ook naar mogelijke monumenten en graftekens toe.
  • Op 20 November 1931 liet de dienst Registratie en Domeinen een waardebepaling uitvoeren van het terrein ingenomen door het Duitse kerkhof en hierbij werd beslist dat de gronden achter het toenmalige kerkhof vanaf dan niet meer werden aanzien als bouwgrond. Het kerkhof zelf bleef nog jaren onaangeroerd en uiteindelijk kreeg Duitsland een eeuwigdurende concessie voor zijn op het terrein aanwezige graven.

Herziening en aanpassing van het kerkhof. Zoals duidelijk te zien onderging het kerkhof wel een grondige herziening. (Schets via Duitse Volksbund)

  • In opdracht van de door de Duitsers aangestelde architect Ritzen werd het ganse kerkhof in de jaren '30 volledig heraangelegd. Het werd betreedbaar vanaf de steenweg via een monumentale toegang tussen twee gemetste sokkels met daarop onder andere de naam en het nummer van het kerkhof. Daarnaast kwamen er verharde paden en een grasplein waarbij alle graven werden aangeduid met platte stenen met daarop de namen van de hier begraven Duitse soldaten.
  • De twee grote massagraven links en rechts bleven bestaan en zijn nog te zien als smalle stroken zonder verdere indeling. De graven van de officieren vooraan werden geseponeerd en opgenomen in de nieuwe voorziene graven naar de centrale gang toe tegenaan de vroegere massagraven. Ook werd achteraan waar vroeger een altijd groene groenstrook was voorzien, nog een extra rij van graven voorzien.
  • De herinneringssteen achteraan werd groter en uitgebreider gemaakt omdat het eerste exemplaar enkel verwees naar de slachtoffers van de gevechten op 9 en 10 Oktober 1914.
  • Het kerkhof werd vrij massaal uitgebreid zoals je hierop kan zien. Dit kwam omdat men uit alle omliggende gemeentes (en dit ging wel tot vrij ver) Duitse kleinere begraafplaatsen ging ontgraven en opnieuw herbegraven in Melle dat op dat moment zelf een verzamelkerkhof werd.
  • Er werden andere gesneuvelden aangevoerd uit volgende gemeentes:
Baasrode
1 soldaat
Bazel
1 soldaat
Beveren Waas
1 soldaat
Beervelde
17 soldaten
Berlare
1 soldaat
Burcht
1 soldaat
Kruibeke
2 soldaten
Denderleeuw
4 soldaten
Destelbergen
1 soldaat
Desteldonk
1 soldaat
Heusden
2 soldaten
Lochristi
4 soldaten
Moerbeke Waas
16 soldaten
Moerbeke (Brugstraat)
1 soldaat
Oostakker
10 soldaten
Sinaai
1 soldaat
Sint Kruis Winkel
10 soldaten
Vrasene
1 soldaat
Wetteren - Kwatrecht
25 soldaten
Wetteren ten Ede
1 soldaat
Zele
4 soldaten
Zelzate
11 soldaten
  • Na het hergroeperen van deze kleine kerkhoven naar het op dat moment beperkte verzamelkerkhof van Melle, omvatte dit kerkhof uiteindelijk op zijn ruimste, 216 gesneuvelde Duitse soldaten.
  • Vanaf 1934 ontstonden er wegens politieke redenen problemen die maakten dat het niet meer zo evident was de eerder gemaakte akkoorden tussen onder andere België en Duitsland in verband met de op ons grondgebied bestaande Duitse kerkhoven na te komen. Zo bleven al snel de eerdere "Amtliche Kriegsgräberfürsorge in Belgien" achterwege. Rond deze periode werd dan ook een einde gesteld aan de samenwerking met architect Ritzen die door Duitsland werd betaald. Merkwaardig in combinatie met bovenstaande werden wel alle Duitse kerkhoven langs drukkere wegen opnieuw met spoed onder handen genomen. Om die reden werd ook opnieuw het kerkhof van Melle opgeknapt en deels gewijzigd.
  • Bij deze wijziging werd vooral een deel van het bombastische van het kerkhof geseponeerd. Zo werden de hoge toegangsstijlen en poort vervangen door lagere toegangsstijlen en een kleiner hekje.

Enkele zeker niet courant terug te vinden foto's van het kerkhof zoals het terugvindbaar was in zijn laatste vorm. De meeste foto's spitsen zich toe op het centrale monument dat heel wat groter was dan de originele steen van bij de opstart van het kerkhof.

Bovenaan is een algemene overzichtsfoto van het ganse kerkhof (Foto: Collectie Duitse Volksbund). De 4 andere foto's tonen altijd het centrale monument. Op de gemetste stijlen naast het poortje stond links: "Ehrenfriedhof" en rechts "Melle nr 233". (Foto's: Replica)

  • Vanaf Augustus 1944 (bevrijding) tot 1953 kwamen alle Duitse WO I en II kerkhoven opnieuw in Belgische handen. Kerkhoven die nog waren voorzien van houten kruisjes waren er in het algemeen het slechtst aan toe. Of de kruisjes waren met de tijd verdwenen ofwel door de jaren heen totaal vermolmd.
  • Vanaf die periode wordt ook de start genomen met het seponeren van de vele kleinere kerkhoven overal ten lande. Melle op zich was ondertussen reeds een verzamelkerkhof van heel wat kleinere originele begraafplaatsen. Zo was het eerste grotere kerkhof dat op die manier verdween dit van Leopoldsburg. Dit diende te wijken om het bijhorende terrein mee op te nemen in het Belgisch militair domein. Vanaf dan begint het seponeren van nog heel wat kleinere "Duitse" kerkhoven en het hergroeperen van de bijhorende graven naar grotere verzamelkerkhoven. Zo verhuisde het vroegere Duitse kerkhof van Leopoldsburg naar het verzamelkerkhof van Lommel.
  • Vanaf 1954 ontstond een totaal andere zienswijze van omgaan met de vele nog aanwezige Duitse kerkhoven (ook in België) door de "Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürderorge". Het werd duidelijk dat de werkwijze van onderhoud uit het verleden niet houdbaar meer was van Duitse kant. Er werd beslist meer dan 100 kleinere WOI en II kerkhoven te ontruimen en te verzamelen op in totaal 4 grotere Duitse verzamelkerkhoven. Voor WO I zijn dit Langemark en Vladslo. Voor WO II zijn dit Lommel en Recogne.
  • Ook het kerkhof van Melle werd dan ook vanaf 1954 ontruimd en verhuisd naar enerzijds Vladslo. Vermoedelijk gingen alle individueel gekende graven in deze richting. Het resterende gedeelte, vermoedelijk in hoofdzaak de 2 massagraven, zullen zijn overgebracht naar het "Kameradengrab" te Langemark waar in totaal de resten rusten van ondertussen 17342 Duitse soldaten uit WO I waarvan niet meer met zekerheid kan onderscheid gemaakt worden van wat origineel bij wie hoort.

Huidige situatie van het toenmalige Duitse Ehrenfriedhof van Melle

lokatie verdwenen Duitse kerkhof WOI

Zicht op het koutertje waar het WOI kerkhof zich ooit bevond. Mogelijks zijn de knotwilgen op de linker foto nog altijd dezelfde boompjes als men op de foto van het kerkhof kan zien. Voor de rest wijst niets meer op wat dit terrein ooit was.

Andere monumenten in de directe omgeving die verwijzen naar dezelfde strijd van september en oktober 1914

Het monument ter ere van de eerste Belgische gesneuvelden aan de molen te Oordegem

Monument WO I Oordegem Augustus 1914

Als webmaster vond ik het vervelend dat het monumentje totaal vergeten bleef naast de baan Gent-Aalst. Op 1/08/2013 heb ik dan ook beslist de lettertjes van het monument nog eens in het zwart te zetten zodat het monument opnieuw leesbaar werd en toch enigsinds hersteld werd in zijn eer. Totale kostprijs van de renovatie +/-8 € aan verf. Alhier het resultaat en de volledige tekst:

Les Chasseurs Eclaireurs de Gand a leurs Freres d'Armes

Le Regiment Reine Elisabeth de Bruxelles aux Chasseurs

  • Amedee Haumont
  • Jean Hubinger

La Compagnie des Chasseurs Cyclistes de Bruxelles a

  • Edmond Koning (Commandant)
  • Leon Esser (Chasseur)

Het monument ter ere van de Franse Vlootfusiliers te Melle

Ook te Melle werd in eerste instantie in 1916 reeds een beperkt monumentje opgericht voor de dappere strijd van de Belgische vrijwilligers en de Franse Vlootfusiliers.

In 1929 was in Dunkerque een monument opgericht voor de Franse Fuseliers Er ontstond Frans protest omdat men toch minimum had verwacht dat er een monument in Diksmuide of Melle zou opgericht worden voor deze dappere helden en niet in Dunkerque. Omdat in Diksmuide al de ijzertoren stond, werd beslist tot de oprichting van een monument te Melle. In april 1930 werd een prijskamp uitgereikt voor het maken van een passend monument. De plaatselijke kunstenaar Julianus Vits won deze wedstrijd en was verheugd dit project te mogen uitwerken. Er volgde echter een domper op de feestvreugde toen hij uiteindelijk geschrapt werd als winnaar omdat de ontwerper persoonlijk geen oudstrijder bleek te zijn, één van de voorwaarden om aan de wedstrijd te mogen deelnemen. Het gebeuren greep de kunstenaar zo aan dat hij amper een jaar nadat het uiteindelijk monument in Melle in 1935 werd onthuld, zo mistroostig was, zwaar ziek werd en overleed.

oorlogsmonument te Melle
2 foto's van de inhuldiging van het monument te Melle ter ere van de Franse Vlootfusiliers. (Foto links: Collectie Simonne Steurbaut - Foto rechts: Replica)

Nog zichtbare sporen van wat zich hier ooit afspeelde in september en oktober 1914

Dat de schade voor een gemeentes als Kwatrecht en Melle vrij groot was mag blijken uit het feit dat het wel een tiental jaar geduurd heeft vooralleer alle schadesporen van de strijd die te Kwatrecht en Melle plaats vond, weggewerkt er gerestaureerd waren.

Heel wat gebouwen en hoeves zijn sindsdien zelfs nooit meer opnieuw opgetrokken of voor goed uit het straatbeeld verdwenen. Dit alles dan toch nog eens met de bijkomende bedenking dat het nog maals dezelfde streek zou zijn die in mei 1940 opnieuw zwaar te verduren zou krijgen.

Ondanks dit alles zijn er van wat zich hier afspeelde amper nog sporen terug te vinden en heeft de tijd wel alle wonden geheeld. Er zijn bij mijn weten geen gebouwen meer terug te vinden die nog sporen van de toenmalige strijd dragen en ook van het verdwenen kerkhof is letterlijk geen enkel spoor meer terug te vinden.

De gesneuvelde geallieerden, hoofdzakelijk Franse Vlootfusiliers werden gedeeltelijk te Melle (9 mariniers) alsook te Gent op de Westerbegraafplaats (3 mariniers) eerbiedig begraven. Ook op het Aalsters stedelijk kerkhof werd 1 vlootfusilier begraven. Zowel de mariniers te Gent als te Aalst zullen in hospitalen aan eerder opgelopen verwondingen overleden zijn. Ook deze lijst zal mogelijks nog niet 100% volledig zijn. De Vlootfusilier in Aalst overleden moet in elk geval door de Duitsers in een Duitse veldlazaret verzorgd geweest zijn omdat Aalst dus toen al in Duitse handen was.

Een totaaloverzicht van wie ooit werd begraven op het verdwenen kerkhof van Melle is terug te vinden op volgende pagina.

Het is op termijn nog de bedoeling van zo volledig mogelijke lijsten aan te bieden van alle troepen die overleden bij de slagen om Melle en Kwatrecht in 1914 maar weet dat het vinden van nog ontbrekende gesneuvelden op dat gebied geen sinecure is. Deze laatste opdracht wordt zeker in de toekomst nog vervolledigd.

Lees het vervolg op deze link:

Duitse Soldaten ooit begraven op het Ehrenfriedhof van Melle (nr 233).

Bron: Voor het opmaken van bovenstaand verslag werden onder andere onderstaande naslagwerken gebruikt, waarvoor dank.

  • Melle 1914-1918, 1940-1944 - Georges Van Oostende.
  • De Eerste Wereldoorlog op grondgebied Quatrecht - Rolande Van Heden.
  • Informatie verkregen via Paul Van Parijs.

Routebeschrijving om deze lokatie te vinden

  • Het kerkhof lag op de linker kant van de Brusselsesteenweg, komende uit de richting van Aalst. Het ligt enkele honderden meters voorbij het viaduct van Kwatrecht, op de voorkant van een kouter juist voor het tweede onverharde veldwegeltje. Op ditzelfde veldwegeltje ligt ook het bunkertje B44, juist achter het spoorwegbrugje.