De Duitse bunkerlinie - De Hollandstelling - Wereldoorlog I.

Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

WO I - Kwatrecht - Melle

18 daagse veldtocht gekoppeld aan TPG

Neergestorte B17 te Kwatrecht 19-09-1944

De bevrijding WO II van de regio rond TPG

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links

De Hollandstellung

Algemeen lot van de bunkertjes van de Hollandstellung.

Dat deze militaire bouwwerken niet door iedereen even geliefd zijn, mag bij deze wel al duidelijk zijn. Zeker in de periode na WO II gingen er nog al wat tegen de vlakte. Vooral ook omdat ze militair voor België, net zoals zijn eigen massaal gebouwde bunkers in het interbellum, niet meer bruikbaar waren of totaal ontmanteld en onbruikbaar gemaakt. Men mag gerust stellen dat tot eind 20e eeuw heel wat bunkers letterlijk vogelvrij waren verklaard. Dit was zeker nog eens zo erg voor de op Belgisch grondgebied gebouwde Duitse bunkers omdat deze letterlijk werden gezien als restanten van een Duitse bezetting.

Na WO II zijn er ook zeker aan de Hollandstellung serieuze opruimingswerken gebeurd. Enerzijds zijn er bunkerzones geweest waar men doelbewust massaal bunkers heeft verwijderd uit het landschap. Sommige zones zijn nog vrij intact, andere zijn zo goed als volledig verdwenen.

De stad Eeklo heeft ooit massaal aangeboden om bunkers op zijn grondgebied te slopen. Eeklo kent om die reden nog amper 15 bunkers terwijl er origineel 65 stonden.

Langs het Schipdonk- en het Leopoldkanaal te Maldegem zijn in de jaren '50 meer dan 20 bunkers gesloopt door verplicht hieraan tewerkgestelde werklozen.

Ook de uitbreiding van de Gentse haven heeft een echt slagveld aangericht in de bunkertjes die hier ooit te vinden waren. In de nabijheid van het kanaal Gent-Terneuzen verdwenen er al zeker nog eens een 20 tal bunkers.

Ook het vrij recent verdwenen gehucht het Zandeken te Evergem dat verdween voor de bouw van de Kluizendokken, nam in zijn sloop rond 2004 zeker nog eens een 7 tal bunkers met zich mee.

Daarnaast moesten de bunkertjes waar ze in woonkernen terechtkwamen, al te vaak meer ruimte maken voor nieuwe bouwgronden. Op kouters werden ze net zoals bij Bruggenhoofd Gent in de jaren '70 al eens ondergraven en zo uit het zicht gewerkt. Globaal gezien zijn de anderzijds wel net op deze weilanden, kouters en bossen nog het vaakst zijn blijven staan. Heeft er natuurlijk ook mee te zien dat niemand er in die zones veel geld wil aan geven om ze te laten verdwijnen, ook al is men ze daar soms ook liever kwijt dan rijk. Ook grote hoofdwegen en waterwegen zijn al heel vaak de oorzaak van slopingen geweest.

Gelukkig voor de liefhebbers van dit type erfgoed is men het, jammer genoeg nogal sterk streekgebonden, wat beginnen herwaarderen en werden nieuwe slopingsaanvragen (als ze al gevraagd werden) toch systematischer geweigerd. .

Vanaf 2015 geniet deze bunkerlijn als geheel een beschermingsstatus. Dit wil wel niet zeggen dat alle bunkers effectief als monument beschermd zijn. Dit houdt wel in dat alle structuren die er deel van uitmaken in elk geval niet meer gesloopt mogen worden zonder advies in te winnen bij de Dienst Erfgoed. Wel zijn ondertussen ook bepaalde clusters effectief beschermd als monument en daardoor definitief, tenzij er echt zeer grondige redenen zouden ontstaan, beschermd tegen verdere slopingen allerhande. Een regio die zo beschermd werd is Ertvelde.

Het mag wel een schande zijn dat er in de 2 a 3 jaar voorafgaand aan de beschermingsprocedure op Ertvelde alleen nog 3 bunkers werden gesloopt, 1 hiervan zelfs terwijl hij officieel in het beschermingsdossier reeds was opgenomen.

Dit is de situatie zoals voorlopig nog zelf in mijn eigen inventarisatie teruggevonden tot op datum van 25/01/2018. Deze lijst kan nog wijzigen dus.

Marinegedeelte

  • Knokke Heist - 30 structuren
  • Westkapelle - 3 structuren
  • Lapscheure - 16 structuren en 1 sterk verdachte locatie
  • Moerkerke - 4 structuren
  • Middelburg - 8 structuren
  • Maldegem - 6 structuren

Dit brengt het aantal nog teruggevonden structuren op 67 van de ooit 133 vastgesteld in 1921. Dit is dus letterlijk nog amper 50% van de originele linie dat hier nog bestaat.

Landmachtgedeelte tussen Schipdonkkanaal Middelburg en kanaal Gent-Terneuzen

  • Middelburg - 2 structuren
  • Maldegem - 8 structuren
  • Sint Laureins - 1 structuur
  • Adegem - 6 structuren
  • Eeklo - 15 structuren
  • Lembeke - 18 structuren
  • Oosteeklo - 21 structuren
  • Ertvelde - 32 structuren
  • Kluizen - 3 structuren
  • Evergem - Zandeken - alles gesloopt
  • Assenede - 2 structuren

Dit brengt het aantal nog teruggevonden structuren op 108 van de ooit 221 hier gebouwde structuren volgens de inventarisatie uit 1935. Dit is dus opnieuw al iets minder dan 50% van wat hier ooit werd gebouwd.

Landmachtgedeelte tussen kanaal Gent-Terneuzen en Vrasene

  • Sint Kruis Winkel - alles gesloopt
  • Mendonk - 3 structuren
  • Zaffelare - 10 structuren
  • Eksaarde - 9 structuren
  • Lokeren - alles gesloopt
  • Moerbeke Waas - 2 structuren
  • Sinaai - 3 structuren
  • Stekene - 2 structuren
  • Kemzeke - 4 structuren
  • Sint Gillis Waas - 4 structuren
  • Vrasene - 2 structuren

Dit brengt het aantal nog teruggevonden structuren op 39 van de ooit 57 hier gebouwde structuren. Dit is iets minder dan 70% van wat hier ooit werd gebouwd volgens de inventarisatie uit 1935. Dit is dus globaal gezien het meest intacte gedeelte van de Hollandstellung ondanks dat het ooit globaal gezien het minst druk bebunkerde gebied was van de Hollandstellung.

Globaal zit mijn eigen inventarisatie dan ook op 216 van de ooit 411 hier op deze linie gebouwde structuren. Er bestaat dus globaal gezien nog 53% van wat ooit de Hollandstellung was.

Bronnen gebruikt voor deze webpagina:

  • De Duitse bunkerlinie van Steendorp Vrasene 1917 - Raymond Van Meirvenne.
  • Buskruit en Sauerkraut - een uitgave van het Gentse stadsarchief.
  • Agentschap Onroerend Erfgoed 2017: Hollandstellung https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/127073 (geraadpleegd op 19 augustus 2017).

De Hollandstellung