Andere militair getinte structuren regio Oost-Vlaanderen

beperkte lijst hieronder

Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Algemene beschrijving Hollandstellung

Reeds geïnventariseerde zones

Gedeelte gebouwd door de Duitse Marine tussen Knokke en Maldegem

Knokke Heist (+Zweitestellung WO II)

Westkapelle

Lapscheure

Moerkerke

Middelburg

Maldegem

Middelburg

Maldegem (+Zweitestellung WO II)

Sint Laureins (+ Zweitestellung WO II)

Philippine (NL) - Sas Van Gent (NL) - Sluiskil (NL) (Enkel Zweitestellung WO II)

Adegem

Eeklo

Lembeke

Oosteeklo

Ertvelde

Kluizen

Gent - 't Zandeken

Assenede

Sint Kruis Winkel

Mendonk

Zaffelare

Eksaarde

Moerbeke Waas

Sinaai

Stekene

Kemzeke

Sint Gillis Waas

Vrasene

De Hollandstellung - Inventarisatie van deze bunkerlinie op grondgebied Middelburg.

De regio Middelburg is voor wat deze bunkerlinie betreft niet zo eenvoudig te inventariseren. Een eerste probleem is namelijk dat men wel oude inventarisaties terugvindt maar dat deze altijd specifiek op Maldegem spreken. Daarbij heeft men voor wat Middelburg betreft voor zover ik weet, nooit individueel geteld maar Middelburg altijd meegeteld als bunkers op Maldegem. Waarom men dan niet hetzelfde heeft gedaan met Adegem, dat ook deel uitmaakt van Maldegem, is ook mij niet duidelijk. Adegem is altijd wel degelijk individueel geteld. Ik zal dan ook hier alles beoordelen ten opzichte van Maldegem (= Maldegem + Middelburg). Er zal wel apart worden vermeld wat wordt gevonden op specifiek Maldegem en specifiek Middelburg.

Op Middelburg vindt men zowel bunkers opgetrokken door de Duitse Marine als bunkers opgetrokken door de Duitse landmacht. Het gedeelte van de linie boven het Leopoldkanaal, werd gebouw door de Duitse Marine. Deze hebben hun bunkers altijd volledig bekist en volledig opgetrokken in ter plaatse gestort gewapend beton. Ten zuiden van het dubbelkanaal, zuidelijk van het Schipdonkkanaal dus, bevinden zich ook bunkers maar vanaf daar zijn de bunkers gebouwd door Duitse Landmacht. De bunkers aan die zijde zijn opgetrokken in een soort van Prefab betonblokken (Formsteine genaamd).

In de inventarisatie uit 1921 vindt men enkel een totaal aantal van de bunkers gebouwd tussen Knokke en Maldegem (noordkant Leopoldkanaal), namelijk 133 structuren. Er is echter geen detail over hoeveel er hiervan toen specifiek op Middelburg stonden.

In de zone ten zuiden van het Schipdonkkanaal, werden er in 1935 nog 8 bunkers teruggevonden op grondgebied Maldegem (inclusief Middelburg). Wel had men origineel de bedoeling er 9 terug te vinden maar 1 exemplaar was toen al zoek geraakt. Welke dit betrof, is uit deze studies niet op te maken.

Omdat de eigen telling uit het boek "De Hollandstelung" van Hans Sakkers zeker niet de volledige lijn onderzocht, is de telling die daar in terug te vinden is, ook zeer irrelevant om als referentie te gebruiken, wat dan ook niet is gebeurd. Wel zijn de vermelde locaties uit het boek mee opgenomen in de zoektocht die in dit geval wel in eerste instantie de volledige linie besloeg tussen Maldegem en Vrasene (grondgebied Oost-Vlaanderen).

Hieronder alvast de situatie van structuren door www.bunkergordel.be teruggevonden, Mocht u er meer info over kunnen geven over ontbrekende zaken, aarzel niet dit door te geven op info@bunkergordel.be.

Elk aangeduid bunkertje werd informatief van een eigen veronderstelde indeling voorzien omdat de oude reeds bestaande indelingen vrij onlogisch zijn en er blijkbaar types worden uitgevonden bij de vleet zonder dat ze soms nog van elkaar onderscheidbaar zijn. Er zullen later nog gedetailleerde bunkerfiches worden toegevoegd van de bunkertjes die tijdens de zoektocht ook in de mate van het mogelijke in detail gefotografeerd worden.

Alle onderstaande luchtfoto's zijn afkomstig van Google Earth.

De teruggevonden lokaties werden om de deze telling iets visueler te maken van een aparte kleur voorzien. Deze kleuren werden toegepast op onderstaande foto's:

  • Hollandstellung bunkers opgetrokken door de Duitse Marine - Lichtblauw.
  • Hiervan werden er op Maldegem (inclusief Middelburg) nog 12 bunkers, 2 maal de restanten van een verdwenen structuur en 2 maal de locatie van een verdwenen structuur teruggevonden. Deze moeten allen deel uitgemaakt hebben van de originele telling van 133 stuks in 1921. Van de 12 nog teruggevonden bunkers staan er 8 op Middelburg en dus nog 4 op grondgebied Maldegem zelf.
  • Een gesloopte bunker is vrij recent in 2010 nog gesloopt op Middelburg.
  • De rest van de gemelde restanten en verdwenen bunker stonden op grondgebied Maldegem.
  • Het geprospecteerde Marinegedeelte op Middelburg loopt aan de oostkant van de huidige N49, letterlijk zo goed als op de grens van groot Maldegem tot aan het Leopoldkanaal. Daarna blijft de linie aan de noordkant van dit kanaal doorlopen tot aan de laatste gekende zware bunker langs de Aardenburgkalseide. Daarnaast zijn er ook nog 2 grote manschappenbunkers terug te vinden op het schiereiland Strobrugge zelf. De eerste zware nog aanwezige bunker langs het kanaal tussen Leestjesbrug en Strobrugge, ligt letterlijk op de rand van Middelburg en dient ook nog geteld te worden als een bunker op Middelburg.
  • Hollandstellung bunkers opgetrokken door de Duitse landmacht - Donkerblauw. Hiervan werden er op groot Maldegem nog 7 van de 8 teruggevonden alsook de restanten van 1 gedynamiteerde bunker. Hierdoor zou op dat gebied de telling kunnen volledig zijn op dit grondgebied. Toch werd er ook in 1935 al gezocht naar een niet meer terug te vinden bunker die ook in 1921 reeds zou vergeten zijn. Bij de eigen zoektocht op Maldegem (inclusief Middelburg) werden ook nog bijkomend 2 verschansingen teruggevonden. Als we specifiek kijken naar Middelburg, ligt er op dat gebied 1 manschappenbunker (dichtstbij Leestjesbrug) en de merkwaardige structuur omschreven als de munitienis. Deze ligt letterlijk nabij de rand van Middelburg en Maldegem, op grondgebied Middelburg. Langs deze kant vertrekt namelijk een reeks van voorlopig alleen manschappenbunkers langs de zuidkant van het Schipdonkkanaal. Het eerste exemplaar is tevens de enige voorlopig teruggevonden op Middelburg. Deze bunkerlijn volgt hier alvast dit kanaal tot de grens met Adegem.
  • Hollandstellung bunkers die reeds vermeld werden op vorige foto's, zijn bij herhaling in het Oranje aangeduid.
  • Tijdens deze zoektocht zijn ook nog een aantal verdachte locaties vastgesteld op Maldegem die mogelijks ook nog ontbrekende stucturen verbergen. De Maldegemse dijken bieden echter eindeloze kans dergelijke locaties aan te duiden. Voorlopig is er op die manier zeker nog 1 Marinebunker en mogelijks nog 1 landmachtbunker terug te vinden. Dergelijke locaties zijn er voorlopig wel niet meer gevonden op Middelburg.
  • Voorlopig mag je allicht bovenstaande telling op Middelburg voor wat nu nog vlot terugvindbaar is, als vrij volledig bestempelen.

De loop van de Hollandstellung in grote lijnen op een kaart van Maldegem

Middelburg - grens met Damme, noordkant Leopoldkanaal - Nonnendijk.

Vanaf hier hebben we te maken met de bunkers gebouwd door de Marine (noordkant Leopoldkanaal).

1. Mb M 01: Manschappenbunker Marine - Uiteinde Nonnendijk, in het veld.
2. Mb M 09: Grote Manschappenbunker - commandobunker Marine - naast stallen van de hoeve waarbij ook Mb M 01 in een weiland is gebouwd. (gesloopt 2010 - 2011, allicht om bescherming te ontlopen)

Middelburg - Noordkant Leopoldkanaal - Damweg - Hoornstraat

1. Mb M 02 Manschappen - MG bunker - Marine - Damweg op terreinen manege.
2. Mb M 03 Kleine Mitrailleurbunker Marine - Hoornstraat achter woning.

Middelburg - Noordkant Leopoldkanaal - Damweg - Hoornstraat

1. Mb M 05 Manschappenbunker - Marine - Leestjesweg (verlenge Langeweg).
2. Mb M 04 Kleine Mitrailleurbunker Marine - Leestjesweg (zo goed als noordoostelijk tegen vorige bunker aangebouwd.
3. Mb M 06 Manschappenbunker - Marine - Polderken langs zijkant weg.

Middelburg - Noordkant Leopoldkanaal - Zuidkant Schipdonkkanaal tussen Koning Albertlaan en Strobrugge

Op deze zones krijg je aan de noordkant van het Leopoldkanaal het vervolg van bunkers gebouwd door de Marine. Ten zuiden van het Schipdonkkanaal vind je bunkers gebouwd door de Landmacht.

1. Mb M 07 : Manschappenbunker - Marine - Dijkstraat naast oprit nr 33.
2. Mb M 08 : Zware mitrailleurbunker Marine - Dijkstraat in buurt nr 33 inclusief ondergronds verbonden mitrailleurcomplex aan overzijde van de weg.
3. Mb L 01 : Manschappenbunker - Landmacht - Fietspad langs Schipdonkkanaal (+/- 900 meter van de Leestjesbrug)
4. Mb L 02 : Munitienis - Landmacht - Fietspad langs Schipdonkkanaal.

Als uzelf nog aanvullingen of correcties weet ten opzichte van bovenstaande reeks structuren op grondgebied Middelburg, gelieve dit dan door te geven, zodat toch eindelijk eens een volledige inventarisatie van wat nog van deze linie bestaat zou gekomen kunnen worden. Gelieve in dat geval te mailen op info@bunkergordel.be. Alvast bedankt voor uw medewerking.

Gebruikte externe bronnen: Boek: "De Hollandstellung - Hans Sakkers, Johan den Hollander en Ruud Murk".

De inventaris van de Dienst Erfgoed van de Hollandstellung.

Het archief van Eeklo, meer specifiek, de collectie Georges Spittael met dank aan Mr Marc Verbiest.