Andere militair getinte structuren regio Oost-Vlaanderen

beperkte lijst hieronder

Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Algemene beschrijving Hollandstellung

Reeds geïnventariseerde zones

Gedeelte gebouwd door de Duitse Marine tussen Knokke en Maldegem

Knokke Heist (+Zweitestellung WO II)

Westkapelle

Lapscheure

Moerkerke

Middelburg

Maldegem

Middelburg

Maldegem (+Zweitestellung WO II)

Sint Laureins (+ Zweitestellung WO II)

Philippine (NL) - Sas Van Gent (NL) - Sluiskil (NL) (Enkel Zweitestellung WO II)

Adegem

Eeklo

Lembeke

Oosteeklo

Ertvelde

Kluizen

Gent - 't Zandeken

Assenede

Sint Kruis Winkel

Mendonk

Zaffelare

Eksaarde

Moerbeke Waas

Sinaai

Stekene

Kemzeke

Sint Gillis Waas

Vrasene

De Hollandstellung - Inventarisatie van deze bunkerlinie op grondgebied Moerbeke Waas

De regio Moerbeke bevindt zich in het stuk dat door de Duitse bezetter tijdens WO I minder gevreesd werd voor een geallieerde inval. Dit is namelijk de zone van het kanaal Gent - Terneuzen tot in Vrasene waar de linie aansluit bij reeds bestaande verdedigingsstelsels tussen de oude fortengordel rond Antwerpen, meer specifiek de lijn Steendorp - Vrasene.

De bunkers die men hier terugvindt zijn allen gebouwd door de Duitse Landmacht en gebouwd in een soort van Prefab betonblokken (Formsteine genaamd).

De bunkers op Moerbeke Waas zitten in feite ingesloten tussen de bunkers op grondgebied Eksaarde. Net omdat de linie hier loopt op het grensgebied tussen beiden. Men kan het haast toevallig gaan noemen dat er uiteindelijk 2 gelegen zijn op hun grondgebied.

Op hun beurt liggen de bunkers op Eksaarde, en dan ook deze op Moerbeke op de lijn gevormd vanuit Mendonk. Vanaf Zaffelare Dam was de verdedigingslijn aan de noordzijde niet meer gevormd door de Moervaart en de Zuidlede maar iets zuidelijker afgezakt onder het daar terug te vinden vrij bosrijke en ontoegankelijke gebied. Dit blijft ook op Eksaarde nog even zo tot ter hoogte van Stenen Dam opnieuw een daar ontstaande gracht (of beek) als noordgrens kan aangenomen worden van dit verdedigingsstelsel. Deze waterloop blijft de noordelijk te verdedigen grens tot deze gracht opnieuw samenkomt met de Dijkgracht. Dit vindt plaats ongeveer een 500 meter voor Eksaarde Dam. Deze Dijkgracht is eigenlijk het verdere vervolg van de vroeger gevolgde Zuidlede. Vanaf daar wordt de noordkant gevormd door een waterloop die verderop zal overgaan in de Stekense Vaart.

Vanaf Mendonk vindt men de linie ook terug als een enkele in lijn opgestelde bunkerlijn. Enkel vindt men hier en daar een zwaarder uitgewerkt model van bunker terug, iets zuidelijker dan de rest dat als commandopost voor een ganse regio.

Bij de inventarisatie uitgevoerd in 1921 telde men op grondgebied Moerbeke 3 bunkers. In 1935 waren dit er al maar 2 meer. Er was er dus in die tussenperiode dus eentje verdwenen.

Omdat de eigen telling uit het boek "De Hollandstellung" van Hans Sakkers zeker niet de volledige lijn onderzocht, is de telling die daar in terug te vinden is, ook zeer irrelevant om als referentie te gebruiken, wat dan ook niet is gebeurd. Wel zijn de vermelde locaties uit het boek mee opgenomen in de zoektocht die in dit geval wel in eerste instantie de volledige linie besloeg tussen Maldegem en Vrasene (grondgebied Oost-Vlaanderen).

Hieronder alvast de situatie van structuren door www.bunkergordel.be teruggevonden, Mocht u er meer info over kunnen geven over ontbrekende zaken, aarzel niet dit door te geven op info@bunkergordel.be.

Elk aangeduid bunkertje werd informatief van een eigen veronderstelde indeling voorzien omdat de oude reeds bestaande indelingen vrij onlogisch zijn en er blijkbaar types worden uitgevonden bij de vleet zonder dat ze soms nog van elkaar onderscheidbaar zijn. Er zullen later nog gedetailleerde bunkerfiches worden toegevoegd van de bunkertjes die tijdens de zoektocht ook in de mate van het mogelijke in detail gefotografeerd worden.

Alle onderstaande luchtfoto's zijn afkomstig van Google Earth.

De teruggevonden locaties werden om de deze telling iets visueler te maken van een aparte kleur voorzien. Deze kleuren werden toegepast op onderstaande foto's:

  • Hollandstellung bunkers opgetrokken door de Duitse landmacht - Donkerblauw. Hiervan werden er op basis van de eigen inventarisatie voorlopig nog 2 structuren teruggevonden van de 3 die er in 1921 op dit grondgebied nog werden vastgesteld. Van de bunker die in 1935 al vermist was, zijn ook nu geen sporen meer teruggevonden. De twee bunkers die nog bestaan zijn beiden qua opbouw vrij identiek. Het zijn 2 manschappenbunkers met een observatieopening en een schietopstelling op het dak. In 1935 werden beiden gekatalogeerd als bunkers zonder meer specifieke indeling.
  • Gekende gesloopte structuren werden in het Rood aangeduid. Hiervan zou er eentje moeten zijn maar gezien deze in 1935 al vermist was. Alleen is de daarbij horende locatie heden nog totaal onbekend en zal deze nog achterhalen allicht niet meer zo eenvoudig zijn.
  • Hollandstellung bunkers die reeds vermeld werden op vorige foto's, zijn bij herhaling in het Oranje aangeduid.
  • Voorlopig zijn er op dit grondgebied geen locaties meer die nog eens extra dienen geprospecteerd te worden. Moerbeke Waas mag dan ook allicht als inventarisatie als volledig beschouwd worden.

De loop van de Hollandstellung in grote lijnen op een kaartje van Moerbeke Waas

Moerbeke Waas

1. Mb L 01 Manschappen - observatiebunker - Eksaardedam 46-48, juist achter toegang kasteeldomein
2. Mb L 02 Manschappen - observatiebunker - Eksaardedam 46-48, op uiteinde toegangsweg kasteeldomein

Moerbeke Waas zal qua terug te vinden bunkers allicht vrij volledig zijn alhoewel zeker niet uit te sluiten valt dat er hier of daar nog iets vergeten zou zijn. De aangeduide locaties zijn zeker ook vrij juist aangeduid. Wel zou het nog leuk zijn de locaties van gesloopte bunkers toe te voegen.

Als uzelf nog aanvullingen of correcties weet ten opzichte van bovenstaande reeks bunkers op grondgebied Moerbeke, gelieve dit dan door te geven, zodat toch eindelijk eens een volledige inventarisatie van wat nog van deze linie bestaat, zou gekomen worden. Gelieve in dat geval te mailen op info@bunkergordel.be. Alvast bedankt voor uw medewerking.

Gebruikte externe bronnen: Boek: "De Hollandstellung - Hans Sakkers, Johan den Hollander en Ruud Murk".

De inventaris van de Dienst Erfgoed van de Hollandstellung.