Andere militair getinte structuren regio Oost-Vlaanderen

beperkte lijst hieronder

Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Algemene beschrijving Hollandstellung

Reeds geïnventariseerde zones

Gedeelte gebouwd door de Duitse Marine tussen Knokke en Maldegem

Knokke Heist (+Zweitestellung WO II)

Westkapelle

Lapscheure

Moerkerke

Middelburg

Maldegem (t.e.m Strobrugge)

Maldegem (vanaf Strobrugge + Zweitestellung WO II)

Sint Laureins (+ Zweitestellung WO II)

Philippine (NL) - Sas Van Gent (NL) - Sluiskil (NL) (Enkel Zweitestellung WO II)

Adegem

Eeklo

Lembeke

Oosteeklo

Ertvelde

Kluizen

Gent - 't Zandeken

Assenede

Sint Kruis Winkel

Mendonk

Zaffelare

Eksaarde

Moerbeke Waas

Sinaai

Stekene

Kemzeke

Sint Gillis Waas

Vrasene

De Hollandstellung - Inventarisatie van deze bunkerlinie op grondgebied Knokke Heist.

Op Knokke Heist is de linie eigenlijk nog vrij vlot terug te vinden, beter dan op bepaalde andere zones van het door de Duitse Marine bebunkerde gedeelte. Men vindt er enkel bunkers opgetrokken door de Duitse Marine. Deze hebben hun bunkers altijd volledig bekist en opgetrokken in ter plaatse gestort gewapend beton. Er is op Knokke echter hierop 1 uitzondering te vinden die ook deels met bunkerstenen blijkt te zijn opgetrokken.

Voor de bunkers gebouwd door de Marine tussen Strobrugge en de kust, vindt men geen detail per gemeente terug. Men vindt er enkel van terug dat ze zullen deel uitgemaakt hebben van een totaal van 133 bunkers en structuren die nog konden teruggevonden worden in een inventarisatie van dit Marinegedeelte van deze bunkerlinie in 1921. Er is echter geen detail over hoeveel er hiervan toen specifiek op Knokke Heist stonden.

Ook in het Marinegedeelte vanaf Knokke tot Leestjesbrug op Middelburg is de linie in 2 lijnen gebouwd. Zo vindt men een lijn gevormd van bunkers vrij kort tegen de Belgisch-Nederlandse grens en een dunner bebunkerde zone op een lijn iets meer westelijk.

Vanaf Knokke vertrekkend is een eerste probleem reeds wat we nog gaan beschouwen als Hollandstellung en wat niet. Vergeet niet dat de Hollandstellung tegen de Belgische kust letterlijk aansloot met de daar aanwezige kuststellingen. Zo was er een "Stützpunkt St Paul" in het huidige Zwin. Moet je dit gaan beschouwen als ruststelling bij de Hollandstellung of is dit reeds ruststelling of achterlijn bij de Duitse kuststelling "Lager Coln". Voor de gemaakte inventarisatie werden de mogelijks nog bestaande bunkers van "Stützpunkt St Paul" niet mee geïnventariseerd als deel uitmakend van de Hollandstellung. Voor het bepalen van de exacte locaties werd namelijk gebruik gemaakt van een ouder kaartje dat de locaties aanduidt waar in elk geval ooit structuren stonden. Men vindt er duidelijk verschillende nummeringen op terug en daarop werd binnen deze inventarisatie gekozen enkel de lagere bunkernummers die ook bij de gekende structuren op het grensgebied werden toegepast, ter volledigheid op te zoeken als aanvulling.

Vanaf de kust aan het natuurgebied het Zwin te vertrekken volgt de linie letterlijk de rand van het vroegere koninklijke domein, heden het bezoekerscentrum van het Zwin aan de Graaf Leon Lippensdreef. Daarna volgt ze de onverharde Nieuwe Hazegraspolderdijk om zo het Fort Hazegras te bereiken. Vanaf daar loopt de lijn verder langs de oude Spaanse aangelegde Cantelmolinie om zo Westkappelle te bereiken.

Vanaf Knokke te vertrekken is er van de eerder gemelde achterlijn nog zeer weinig terug te vinden, ook allicht deels omwille van de reeds vermelde beperking hogerop vermeld. Op grondgebied Knokke wordt van deze achterlijn nog slechts 1 bunker teruggevonden. Van een tweede bunker kan enkel nog een mitrailleurpaal worden teruggevonden achteraan een sterk overwoekerd bosje.

De achterlijn zal voor de rest maar opnieuw heel duidelijk worden teruggevonden vanaf Lapscheure. Voor de rest moeten we het dus op Knokke doen met locaties van verdwenen bunkers.

Meestal zijn de bunkers op de achterlijn vrij lokaal gegroepeerd in kleine bunkerconcentraties. Een veel teruggevonden combinatie is dit van een commandobunker, een telefoniebunker en een lichtsignaalbunker. Soms ging men de commandobunker en de telefoniebunker groeperen in 1 grotere bunker en bestond de combinatie slechts uit 2 bunkers. Bij deze combinatie werden hier en daar toch blijkbaar ook nog aparte manschappenbunkers met bijhorende mitrailleurpalen opgericht.

Omdat de eigen telling uit het boek "De Hollandstelung" van Hans Sakkers zeker niet de volledige lijn onderzocht, is de telling die daar in terug te vinden is, ook zeer irrelevant om als referentie te gebruiken, wat dan ook niet is gebeurd. Wel zijn de vermelde locaties uit het boek mee opgenomen in de eigen zoektocht.

Hieronder alvast de situatie van structuren door www.bunkergordel.be teruggevonden, Mocht u er meer info over kunnen geven over ontbrekende zaken, aarzel niet dit door te geven op info@bunkergordel.be. Weet dat aanvullende details over bunkers aangeduid met cirkeltjes omdat de 100% exacte locatie mij ontbreekt, zeker ook altijd welkom zijn.

Elk aangeduid bunkertje werd informatief van een eigen veronderstelde indeling voorzien omdat de oude reeds bestaande indelingen vrij onlogisch zijn en er blijkbaar types worden uitgevonden bij de vleet zonder dat ze soms nog van elkaar onderscheidbaar zijn. Er zullen later nog gedetailleerde bunkerfiches worden toegevoegd van de bunkertjes die tijdens de zoektocht ook in de mate van het mogelijke in detail gefotografeerd worden.

Alle onderstaande luchtfoto's zijn afkomstig van Google Earth.

De teruggevonden locaties werden om de deze telling iets visueler te maken van een aparte kleur voorzien. Deze kleuren werden toegepast op onderstaande foto's:

  • Nog bestaande Hollandstellung bunkers - Lichtblauw
  • Structuren die in dezelfde regio zijn opgetrokken maar geen deel uitmaken van de Hollandstellung - Geel. (Geel)
  • Gekende gesloopte structuren - Rood
  • Locaties van ooit geplande maar nooit gebouwde bunkers - Roze
  • Hollandstellung bunkers reeds vermeld op vorige foto's - Oranje.

Indien de locaties zo goed als correct gekend zijn, zullen de structuren aangeduid worden met een stip in bovengemelde kleur. Indien enkel ongeveer de locatie gekend is, zal dit gebeuren met een cirkeltje in de gemelde kleuren. Ook de grootte van de cirkel zal afhangen van de mate van onduidelijkheid van de te localiseren zone.

Om het intern wat overzichtelijk te maken werd een interne nummering toegepast die niets vandoen heeft met eerder gemaakte en bestaande tellingen van her en der uit het verleden. Het is gewoon een eigen vorm van telling per gemeente. Ga er dan vooral ook alvast niet meer achter zoeken.

Tijdens WO II zou deze Hollandstellung ook voor de toenmalige Duitsers soms nog interessant blijken. Er zullen op bepaalde zones nog bijkomende structuren worden opgetrokken. Soms zijn het aanvullingen in het verlengde van de bestaande Hollandstellung of op militair interessante sites die dan werden aangevuld met nog nieuwe bunkers die niets origineel te zien hebben met de hier geprospecteerde Hollandstellung. Deze bunkers dienden voor de Duitsers tijdens WOII als bescherming van het achterland en de nieuwe stellingen stonden bij hen gekend als de "Zweitestellung". Deze "Zweitestellung" maakt in het algemeen direct deel uit van wat in de 2e Wereldoorlog zal gekend staan als de Atlantic Wall. De structuren hier deel van uitmakend zullen onderaan de inventarisatie informatief ook aangeduid worden om geen verwarringen te geven met wat is origineel Hollandstellung en wat niet.

In totaal werden op Knokke 38 locaties geprospecteerd. Van deze 38 locaties bleken er 30 nog effectief bunkers te bevatten. Op 1 locatie kon nog een restant van een verdwenen bunker worden gevonden, namelijk een mitrailleurpaal die origineel bij een bunker stond die op zijn beurt wel degelijk is verdwenen.

Daarnaast konden op Knokke in de directe nabijheid van de geprospecteerde Hollandstellungbunkers nog eens 20 verschillende structuren teruggevonden worden die deel uitmaakten van de eerder gemelde Zweitestellung. 18 hiervan situeren zich eveneens bij het Hazegrasfort dat toendertijd zwaar werd uitgebreid op het bestaande terrein westelijk van de burkeldijk maar zeker ook oostelijk van dezelfde dijk. Daarnaast is er nog een nevenstructuurtje teruggevonden op de domeinen van het Zwin en nog eentje langs de Nieuwe Hazegraspolderdijk. Deze structuren werden onderaan allen ook eens aangeduid op kaart en verduidelijkt met een foto.

Hieronder alvast een detail van een stafkaart met daarop in grote lijnen de loop van de Hollandstellung op grondgebied Knokke. Dit is alleen de voorlijn gezien er nauwelijks nog iets terug te vinden van de achterlijn op 1 bunker na op de Hazegrasstraat. Deze werd eveneens aangeduid met een blauwe stip.

Hollanstellung Knokke Heist

Knokke Heist - De Voorlijn van de Hollandstellung

De Belgische kustlijn nabij het zwin tot de Leon Lippenslaan.

Het dichtstbij de zee terug te vinden structuurtje dat 100% deel uitmaakt van de voorlijn van de Hollandstellung is gelegen in het huidige bezoekerscentrum van het Zwin langs de Leon Lippenslaan. Zo goed als zeker zijn bij de overgang van het domein ooit gekend als de Koninklijke villa naar het huidige bezoekerscentrum van het Zwin nog wel wat structuren verdwenen. Jammer dat daar nog weinig relevantie gegevens van terug te vinden of te verkrijgen is. De eerste structuren maken deel uit van Stützpunkt Bayern Schanze.

1. KH M 17: Observatiebunker - Op rand Zwinterrein nabij betonnen vogelkijkhut (Stützpunkt Bayern Schanze)
2. KH M 16: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - in dijk rechtover uithoek parking bezoekerscentrum het Zwin (Stützpunkt Bayern Schanze)
3. KH M 15: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - centraal in dijk rechtover parking bezoekerscentrum het Zwin. (Stützpunkt Bayern Schanze)

Knokke Heist - Leon Lippenslaan nabij het Zwin tot Nieuwe Hazegraspolderdijk bij Fort Hazegras.

Vertrekkend vanaf de Leon Lippenslaan volgt de voorlijn de Nieuwe Hazegraspolderdijk tot nabij Fort Hazegras.

Men vindt er 2 types van structuren. Enerzijds manschappenonderkomens en anderzijds zoals reeds nabij het Zwin tegengekomen, kleine manschappenbunkers-verschansingen.

Let op, ook hier is er in de nabijheid van de Leon Lippens Laan, eigenlijk de eerste bunker die je zal tegenkomen vanaf deze kant de dijk opzoekend, nog een WO II telefoniebunkertje te vinden dat dus ook niets te zien heeft met de hier gezochte bunkers van de Hollandstellung. Allicht betreft het eveneens een Duitse bunker.

Knokke Heist Nieuwe Hazegraspolderdijk
1. KH M 02: Manschappenbunker + 1 mitrailleuropstelling in dijk Marine - nabij aanvang Nieuwe Hazegraspolderdijk aan de Leon Lippens dreef. (verbindingsbunker tussen Stützpunkt Bayern Schanze en Stützpunkt Wilhelm Polder)
2. KH M 03: Manschappenbunker in dijk Marine - westelijk voor kruispunt Nieuwe hazegraspolderdijk en Internationale dijk. (Stützpunkt Wilhelm Polder)
3. KH M 04: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - westelijk in dijk aan T van Dijkgraafstraat en Kavel I straat. (Stützpunkt Wilhelm Polder)
4. KH M 05: Manschappenbunker met observatiegaten in dijk - Oostelijk in dijk aan T van Dijkgraafstraat en Kavel I straat. (Stützpunkt Wilhelm Polder)
5. KH M 07: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - centraal tussen KH M 06 en KH M 05 op de dijk. (Stützpunkt Wilhelm Polder)
6. KH M 06: Manschappenbunker met observatiegaten in dijk - sterk bebunkerde bocht Kavel I straat. (Stützpunkt Wilhelm Polder)
7. KH M 08: Manschappenbunker in dijk - sterk bebunkerde bocht Kavel I straat. (Stützpunkt Wilhelm Polder)
8. KH M 09: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - juist voorbij bocht met bunker KH M 08 in noordoostelijke dijk, zeer kortbij KH M 22. (Stützpunkt Wilhelm Polder)
9. KH M 10: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - 2e gelijkaardige structuur juist voorbij bocht met bunker KH M 08 in noordoostelijke dijk, zeer kortbij KH M 09 (Stützpunkt Wilhelm Polder)
10. KH M 11: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - 3e gelijkaardige structuur voorbij bocht met bunker KH M 08 in noordoostelijke dijk, iets verderop van KH M 10. (Stützpunkt Wilhelm Polder)
11. KH M 12: Manschappenbunker + 1 mitrailleuropstelling in dijk - ter hoogte van knik in dijk waar deze samenloopt met Kavel I straat. (Verbindingsbunker tussen Stützpunkt Wilhelm Polder en Stützpunkt Heinrich)
12. KH M 13: Manschappenbunker in dijk - bocht in dijk voordat dijk samen komt te lopen met Kavel I straat. (Verbindingsbunker tussen Stützpunkt Wilhelm Polder en Stützpunkt Heinrich)
13. KH M 14: Manschappenbunker + 1 Mitrailleuropstelling in dijk - voor tweede bocht in dijk, komende vanaf Retranchementstraat. (Verbindingsbunker tussen Stützpunkt Wilhelm Polder en Stützpunkt Heinrich)

Knokke Heist - Fort Hazegras - oostkant en noordelijk van kruispunt Burkeldijk en Retranchementstraat.

Rond dit kruispunt van dijken en waterlopen vindt men een zeer uitgebreide groep van bunkers van de Hollandstellung. Dit steunpunt wordt actueel vaak Fort Hazegras genoemd. Ook Fort Hazegras is geen historische term. Dit oude Spaanse Fort stond vroeger wel gekend als het Isabella-fort. Als onderdeel van de Hollandstellung kreeg het van Duitse kant de naam Stützpunkt Heinrich. De meeste bunkers zijn gelegen op het weiland oostelijk van de Burkeldijk. Er staan echter nog 2 manschappenbunkers bij dit Fort Hazegras horende noordelijk van de Retranchementstraat bij een hoeve.

Let op, hier staan nog heel wat meer structuren maar dat zijn aanvullingen uit WO II (zie lager deze pagina)

De structuren op het oude Fort Hazegras zijn allen beschermd in een algemene beschrijving en niet per individueel element waardoor dit natuurlijk wel problemen oplevert als er specifieke structuren zijn vergeten. In dit geval kom ikzelf bij mijn inventarisatie aan een telling van 7 kleine manschappenbunkers - verschansingen en geen 6 waardoor er dus blijkbaar alvast 1 structuurtje vergeten blijkt binnen het beschermingsdossier.

Fort Hazegras WO I Hollandstellung
1. KH M 18: Manschappenbunker - achter hoeve, tegen fietspad, overzijde Retranchementstraat. (Stützpunkt Heinrich)
2. KH M 19: Manschappenbunker - zuidwestelijk van Hoeve in kouter, overzijde Retranchementstraat. (Stützpunkt Heinrich)
3. KH M 20: Grote Manschappenbunker + kleine U-vormige aanbouw - in weiland tussen Retranchementstraat en Cantelmolinie, rechtover hoeve. (Stützpunkt Heinrich)
4. KH M 21: Grote Manschappenbunker - in weiland tussen Retranchementstraat en Cantelmolinie, dichtstbij Burkeldijk. (Stützpunkt Heinrich)
5. KH M 22: Manschappenbunker In dijk - noordkant weiland. (Stützpunkt Heinrich)
6. KH M 30: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - noordoostelijke dijk, zeer kort bij KH M 22. (Stützpunkt Heinrich)
7. KH M 28: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - noordoostelijke dijk, net voorbij brugje over Cantelmolinie (Stützpunkt Heinrich)
8. KH M 29: Kleine Manschappenbunker - Verschansing + mitrailleuropstelling - noordoostelijke dijk, nabij observatiepunt op noordoostelijke hoek terrein. (Stützpunkt Heinrich)
9. KH M 24: Observatiebunkertje - Oostelijke hoek terrein (Stützpunkt Heinrich)
10. KH M 23: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - zuidoostelijke dijk, kortbij observatiebunkertje. (Stützpunkt Heinrich)
11. KH M 25: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - zuidoostelijke dijk, 2e gelijkaardige structuur tellend vanaf observatiebunkertje. (Stützpunkt Heinrich)
12. KH M 26: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - zuidoostelijke dijk, 3e gelijkaardige structuur tellend vanaf observatiebunkertje. (Stützpunkt Heinrich)
13. KH M 27: Kleine Manschappenbunker - Verschansing - Zuidoostelijke dijk, 4e gelijkaardige structuur tellend vanaf observatiebunkertje. (Stützpunkt Heinrich)

Knokke Heist - vervolg voorlinie tussen Fort Hazegras langs Cantelmolinie richting Westkapelle (Stützpunkt Haubstrasse).

Vanaf hier ontstaat er een serieus hiaat in de Hollandstellung. Hier zijn zeker heel wat structuren verdwenen. Op grondgebied Knokke en Westkapelle vinden we hier op de voorlijn alvast geen nieuwe structuren of resterende sporen van verdwenen bunkers meer. Alleen meestal niet 100% gedetailleerde locaties van waar er ooit bunkers zouden moeten gestaan hebben. Ook is het in de velden totaal niet duidelijk waar we van grondgebied Knokke overgaan op Westkapelle. Vermoedelijk stonden nog 2 voorliniebunkers naast de Cantelmolinie op grondgebied Knokke en al de rest op Westkapelle.

1. KH M 31: Onbekend type bunker (verdwenen) - Uithoek veld aansluitend op Dikkedijk, tegen Cantelmolinie (verbindingsbunker tussen Stützpunkt Heinrich en Stützpunkt Haubtstrasse)
2. KH M 32: Onbekend type bunker (verdwenen) - kruising van Greveningedijk met Cantelmolinie. (Stützpunkt Haubtstrasse)

Knokke Heist - De Achterlijn van de Hollandstellung

Achterlinie vanaf Hazegraspolderdijk tot Sint Jansdreef.

Op de ganse achterlijn van Knokke is heden maar 1 bunker nog terug te vinden. Dit betreft de Commando-telefoniebunker op de parking van de Hoeve Hazegras op de gelijkaardige Hazegrasstraat 85. Toch waren hier wel nog meer structuren terug te vinden, dewelke we hier bijkomend proberen te localiseren.

Een eerste structuur lag nog iets noordelijker van de gekende structuur. De rest lag allemaal zuidelijker.

1. KH M 33: Onbekend type bunker (verdwenen) - Halverwege Dijkgraafstraat tegen waterloop. (Cluster bij Commandobunker Hazegrasstraat 85)
2. KH M 01: Commandobunker en geïntegreerde telefooncentrale - op parking vooraan bij de Hoeve - manège op Hazegrasstraat 85 (Cluster bij Commandobunker Hazegrasstraat 85)
3. KH M 34: Restant verdwenen Manschappenbunker - mitrailleurpaal - Achteraan een totaal verwilderd en haast ontoegankelijk bosje langs de Hazegrasstraat, nabij Jagerspad. (Cluster bij Commandobunker Hazegrasstraat 85)
Restant Hollandstellung Mitrailleurpaal te Knokke
4. KH M 35: Onbekend type bunker (verdwenen) - Nabij hoeve langs St Jansdreef, mogelijks de kuil zichtbaar op oudere luchtfoto's (Cluster bij Commandobunker Hazegrasstraat 85)

Knokke Heist - vervolg achterlijn vanaf Sint Jansdreef richting Schapenbrug

Het vervolg van de achterlijn volgde min of meer als hoofdlijn de Hazegrasstraat in de richting van Schapenbrug. Ook op dat gedeelte zijn op grondgebied Knokke geen restanten meer te vinden, enkel niet te gedetailleerd omschreven locaties.
1. KH M 36: Onbekend type bunker (verdwenen) - Nabij hoeve langs Hazegrasstraat waar waterloop weg kruist. (Onbekende Cluster)
2. KH M 37: Onbekend type bunker (verdwenen) - Achter hoeve aan Oostkant Hazegrasstraat. (Onbekende Cluster)
3. KH M 38: Onbekend type bunker (verdwenen) - velden oostelijk Hazegrasstraat, nabij waterloop. (Allicht biuj een cluster bij de Schapenbrug)

Het vervolg van de loop van de Hollandstelling is voor zowel de Voor- als de achterlijn te zoeken op grondgebied Westkapelle.

 

Knokke Heist - De Duitse Zweitestellung, deel uitmakend van de Atlantic Wall.

Zoals dus eerder gemeld, betreffen dit in het algemeen structuren die men kan gaan beschouwen als uitbreidingen op nog gerecupereerde WO I structuren van de Hollandstellung om nog te gebruiken tijdens de Duitse bezetting van WO II.

Op Knokke zijn er zo nu alvast al 20 bijkomende Duitse WO II structuren teruggevonden. Ze zijn voorlopig te situeren op 3 verschillende locaties op Knokke.

Het kunnen er zeker nog meer zijn omdat er ook niet specifiek naar gezocht is binnen deze zoektocht naar de locaties van de Hollandstellung en ze zijn dus soms opgedoken en geregistreerd tijdens deze zelfde zoektocht.

Knokke Heist - Fort Hazegras - Oost- en westkant van kruispunt Burkeldijk en Retranchementstraat.

Men vond hier niet alleen een sterk uitgebouwde stelling horende bij de Hollandstelling in WO I. Ook in WO II vonden de Duitsers de locatie interessant genoeg om ze op ze allicht grotendeels opnieuw in gebruik te nemen en vooral verder uit te bouwen. Zo zullen zeker bepaalde structuren hergebruikt zijn maar er werden zeker heel wat bijkomende structuren opgetrokken. Meestal zijn ze vlot te onderscheiden van de originele WO I structuren omdat ze in het algemeen opgetrokken zijn uit de combinatie van baksteen en gewapend beton.

De structuren op het oude Fort Hazegras zijn allen beschermd in een algemene beschrijving en niet per individueel element. Ook deze structuren worden binnen deze bescherming beperkt opgesomd. Jammer genoeg zijn de aantallen van de vermelde structuren zeker niet sluitend en volledig waardoor men kan twijfelen of de bijhorende bescherming dan ook volledig en sluitend zal zijn voor deze WO II structuren.

Algemeen overzicht met locaties waar nog WO II structuren zitten op en rond de site van Fort Hazegras:

Knokke Heist Fort Hazegras aanvullingen WO II
Op de originele WO I (noordoostelijk van de Burkeldijk) site kan men alvast onderstaande structuren bijkomend terugvinden:
  • 2 verschansingen voor mitrailleur
  • 1 uitgebreidere observatiepost
  • 2 FLAK-opstellingen
  • 2 bijhorende manschappengebouwen
1. KH W2 01: Verschansing voor mitrailleur uitkijkend op Cantelmolinie richting Nederland
2. KH W2 02: Grotere observatiepost op oosthoek terrein. Deels gesloopt of vernield. Bevatte mogelijks ook een tobruk voor mitrailleur.
3. KH W2 03: FLAK-opstelling centraal op weide voor hoeve
4. KH W2 04: Manschappengebouw horende bij deze Flakopstelling
5. KH W2 07: FLAK-opstelling dichterbij Burkeldijk
6. KH W2 06: Manschappengebouw horende bij deze Flakopstelling
7. KH W2 05: Restanten van vermoedelijk een tweede mitrailleurpost

Op de Burkeldijk zelf kan men nog een onbekende structuur in het talud terugvinden.

1. KH W2 18: Onbekende structuur in dijk langs Burkeldijk

Zuidwestelijk van de Burkeldijk zit dan nog eens een sterke uitbreiding van de originele site. Hier vindt men nog eens bijkomend:

  • 1 mitrailleurbunker
  • 2 FLAK-opstellingen
  • 6 manschappengebouwen
  • 1 wachttoren

Hieronder kort de locatie waar elk van deze bijkomende structuren te vinden is:

1. KH W2 08: Kleinere FLAK opstelling kortbij de Cantelmolinie
2. KH W2 09: Bakstenen manschappengebouw tegen Burkeldijk
3. KH W2 10: Bakstenen mitrailleurbunker tegen Burkeldijk
4. KH W2 11: Bakstenen Manschappengebouw nabij de hoeve
5. KH W2 12: Bakstenen Manschappengebouw aan oostkant hoeve
6. KH W2 13 (rechts achteraan): Bakstenen Manschappengebouw aan oostkant hoeve
7. KH W2 14 (links vooraan): Bakstenen Manschappengebouw aan oostkant hoeve
8. KH W2 15: Bakstenen Manschappengebouw aan zuidkant hoeve
9. KH W2 16: FLAK opstelling aan zuidkant hoeve
10. KH W2 17: Restanten houten wachttoren

Knokke Heist - Nieuwe Hazegraspolderdijk ter hoogte van de Leon Lippens Laan nabij het Zwin.

Langs deze dijk waar heel wat manschappenbunkers en munitienissen terug te vinden zijn, kan men eveneens nog 1 kleine Duitse WO II schakel - telefoniebunkertje terugvinden.

Hiervan zouden er op geregelde terugkerende afstanden nog wel wat moeten gebouwd zijn.

1. KH W2 19: Kleine Duitse WO II Schakelpost - telefoniebunker

Knokke Heist - In het huidige te bezoeken gedeelte van het Zwin.

Op deze terreinen zit ook nog een totaal afgesloten bunkertje verborgen. Allicht een soort bijkomend Duits commandobunkertje van tijdens WO II. Het bunkertje stond bekend als de Koninklijke villa omdat de originele terreinen deel uitmaakten van de gronden toen in bezit van de koninklijke familie.

1. KH W2 20: Kleine Duitse WO II bunker - Koninklijke villa - heden volledig dichtgemetst (niet echt respect tonend voor dergelijk erfgoed) binnen de terreinen van het Zwin.

Als uzelf nog aanvullingen of correcties weet ten opzichte van bovenstaande reeks structuren op grondgebied Knokke Heist, gelieve dit dan door te geven, zodat toch eindelijk eens een volledige inventarisatie van deze linie zou gekomen kunnen worden. Gelieve in dat geval te mailen op info@bunkergordel.be. Alvast bedankt voor uw medewerking.

  • Detailkaarten Hollandstellung uit de collectie van Alain Van Geeteruyen
  • Gebruikte externe bronnen: Boek: "De Hollandstellung - Hans Sakkers, Johan den Hollander en Ruud Murk".
  • De inventaris van de Dienst Erfgoed van de Hollandstellung.