Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

WO I - Kwatrecht - Melle

18 daagse veldtocht gekoppeld aan TPG

Neergestorte B17 te Kwatrecht 19-09-1944

De bevrijding WO II van de regio rond TPG

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links


Chronologisch verloop van de 18 daagse veldtocht aan het bruggenhoofd Gent.

Hieronder vindt u een kort overzicht van de 18-daagse veldtocht zoals hij nog verder verliep nadat Bruggenhoofd Gent verlaten was, tot de capitulatie van Belgie op 28 mei 1940.

24 mei 1940

Algemeen.

In Frankrijk gaat Calais verloren aan de Duitsers.

Te Namen valt het laatste nog standhoudende fort van Dave.

Voor wat nog resteert van het opnieuw teruggetrokken Belgisch leger begint opnieuw een verbeten strijd aan de Leie. Deze strijd zou nog eens 4 dagen duren en opnieuw veel slachtoffers eisen aan beide zijden van het front. De nieuwe stellingen zijn totaal niet voorzien van vooraf gemaakte stellingen en bunkers zoals Bruggenhoofd Gent. Ook zijn de waterstanden door collosaal gecreëerde overstromingen in het noorden van Frankrijk zeer laag. Omdat de Duitse aanvaller ontzettend veel last heeft van zeer goede gerichte Belgische artilleriebeschietingen, wordt overgegaan op bombardementen en onder vuur nemen van deze stellingen vanuit de lucht. Hier was Duitsland heer en meester. Het Franse en Britse leger hadden nauwelijks nog iets te beteken op dit moment van de oorlog in de lucht.

In de buurt van Kortrijk gaat bij hevige Duitse aanvallen de Leie verloren aan de Duitsers. Voorlopig worden de Duitsers echter wel nog vastgepind op het veroverde stukje terrein aan de overkant van de Leie door hevig verweer en zware Belgische artilleriebeschietingen.

Tussen Menen en Ieper volgt een zeer hevige aanval op onze linies door een nieuwe Duitse Divisie. Het is een poging om de Britse steun af te snijden van het Belgisch leger. Er wordt echter stand gehouden door zeer harde weerstand van de 2e Cavaleriedivisie en de 6e en 10e Infantieriedivisie. De Belgen weten de lijn Ieper-Roeselare in handen te houden.

Gent.

01:00

Het wielrijderseskadron van de 16e Infanteriedivisie verlaat als een van de laatsten Gent. Hierbij hadden zij gans de tijd kleine schermutselingen gehad met Duitse verkenningseenheden. Via een aantal noodbruggen te St Martens Leerne, bereiken zij als een van de laatsten de nieuwe stellingen te Nevele.

03:30

Het wielrijderseskadron van de 18e Infanteriedivisie verlaat als allerlaatste de stad Gent, de laatste bruggen in tweede lijn achter zich opblazend.

06:30

Het aantal krijgsgevangen genomen Belgische soldaten in Gent is ondertussen opgelopen tot meer dan 5000. Volgens Duitse registraties bleek het in hoofdzaak te gaan om soldaten van de 41e, 44e en de 39e Linie (allen 16e Infanteriedivisie). Daarnaast waren er ook heel wat 3e Karabiniers (18e Infanteriedivisie). In kleinere hoeveelheden werden ook groepen van eerder verdwaalde compagnieën vastgesteld van onder andere 1e, 9e, 11e en 17e Linie.

De Duitse troepen van AA25 stellen opnieuw vast dat de Belgische troepen hun stellingen hebben verlaten. Gent was een bezette stad.

15u30

Het aantal Belgische krijgsgevangenen te Gent is ondertussen opgelopen tot rond de 8000 soldaten. Dat dit aantal nog zo sterk gestegen was, had ook veel te zien met de 24e linie die massaal bestond uit aanhangers van het V.N.V. Dit had eerder de Belgische soldaten al opgeroepen onder te duiken en zich over te geven aan de Duitse aanvallers. Voor degenen die zich definitief wouden overgeven aan de Duitsers was dit een ideale mogelijkheid.

Ondanks dit grote aantal krijgsgevangen soldaten werd de Duitse stadscommandatur nog op het matje geroepen. De continue stroom van vluchtelingen in zuidelijke richting vanuit Gent bleef aangroeien. Een van de belangrijkste bronnen hiervan waren allicht duizenden Belgische soldaten die ongemerkt probeerden zich uit de voeten te maken naar huis, weg van de oorlog. Velen hadden over hun legertenue wat gammele burgerkleding aangetrokken om zo te proberen de stad uit te geraken zonder in krijgsgevangenschap te landen. Hadden alle Belgische troepen die te Gent de strijd gestaakt hebben zich overgegeven, het aantal had allicht de 10.000 overschreden.

Situatie op 24 mei 1940, 's avonds. De Noord Franse situatie loopt verder uit de hand. De Duitsers hebben ondertussen tegen de kust, Calais bereikt. In het noorden van Frankrijk blijven de Fransen enkel stand houden maar ze slagen er niet in eerder verloren terrein terug te winnen.

Te Namen valt ook het fort van Dave. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

Detail van de vrij hopeloze situatie waarbij wat nog rest van het Belgische leger stand probeert te houden achter het afleidingskanaal van de Leie. Op deze stelling wordt door het Belgisch leger ondanks alle tegenslag, verwoed strijd geleverd. Ook het de dag voordien nog standhoudende kanaal Gent - Terneuzen is ondertussen gevallen. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

25 mei 1940.

Vanaf deze dag is het de geallieerden duidelijk dat de slag hier gestreden en verloren is. Het Britse leger probeert met alle mogelijke middelen nog zoveel mogelijk alles terug te trekken in de richting van Dunkerque. Het Belgische leger wordt op dit moment door de terugtrekkende Britten letterlijk aan zijn lot overgelaten. De eveneens nog ingesloten Franse troepen trekken geleidelijk aan mee terug in de richting van Dunkerque. Vanaf daar wordt er met alle mogelijke middelelen teruggetrokken naar Groot Brittannië over het kanaal.

De Duitsers proberen een massale en beslissende slag te leveren tussen Kortrijk en Dunkerque. Er is verbeten weerstand tot spijt van de Duitsers die het moeilijk hebben met de Belgische troepen die ondanks de hopeloze situatie, verbeten blijven terugvechten. Ze proberen op alle mogelijke manieren de Belgische soldaten aan te sporen om zich over te geven, onder andere door het rondstrooien van strooibriefjes. Deze waren enerzijds bedoeld omdat de Belgische soldaten het hopeloze van hun situatie te laten inzien. Anderzijds hoopten ze ook hiermee de nog in hun zone ingesloten Britten aan te zetten om zich nu reeds over te geven.

De Belgische vorst roept nogmaals, ondanks het vluchten van de Britten, zijn troepen op om tot het uiterste weerstand te bieden. België verklaart ook naar zowel de Britse als nog aanwezige Franse troepen, onmogelijk zijn frontmogelijkheden nog te kunnen uitbreiden. Dit omdat hij nu al moet vaststellen dat Britse en Franse troepen alles in het werk stellen om zo veilig mogelijk teruggetrokken te geraken in Duinkerke.

Meer noordelijk wordt de Leie eveneens ondanks zware Belgische tegenstand overschreden in de buurt van Deinze. In de buurt van Vinkt wordt deze doorbraak door een enorm goed georganiseerd verzet van de 1e Ardeense Jagers afgeslagen. De Duitsers worden er tijdelijk ter plaatse vastgezet en teruggeslagen.

Ten noorden van Nevele worden alle Duitse pogingen om het afleidingskanaal (het Schipdonkkanaal) over te steken, door de Belgen afgeslagen.

Opnieuw ontstaat er een bres in de Belgische verdediging omdat het Britse Expedition Force zich ten zuiden van de Leie begint achteruit te trekken. Er worden stellingen ontruimd.

In de nacht van 25 op 26 mei begint men op de spoorlijn Ieper - Roeselare een antitankversperring op te richten door middel van 2000 goederenwagons.

Situatie op 25 mei 1940, 's avonds. De Noord Franse situatie blijkt tijdelijk opnieuw wat te stabiliseren omwille van redenen hogerop beschreven.

De Belgische troepen houden voorlopig stand op hun stellingen, net zoals het nog enige standhoudende fort van Tancrémont. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

26 mei 1940.

Situatie op de ochtend van 26 mei 1940 uit België - Een officieel overzicht van de gebeurtenissen 1939-1940 - Ministerie van Buitenlandse zaken (1941). - p57.

De Duitse aanvaller is oppermachtig in het luchtruim wat de verdediging van stellingen ontzettend moeilijk maakt. Er vallen vele slachtoffers door bombardementen en beschietingen van stellingen uit de lucht.

Te Balgerhoeke wordt een eerste breuk geslagen in de verdediging van het kanaal van Balgerhoeke. Er wordt een Duitse bres geslagen. Er volgen nog Duitse doorbraken langs de frontlijnen, namelijk te Izegem, Nevele en Ronsele. De 1e divisie Ardeense Jagers weet een aantal van deze bressen te herstellen met zware verliezen tot gevolg. Dit lukt hen te Nevele en Vinkt.

De verdediging van de IJzer was origineel in handen van de 15e Infanteriedivisie. Deze worden afgelost door totaal uitgeputte troepen. Men gaat zelfs hulptroepen (oudere troepen die origineel dienden voor hulptaken aan het hoofdleger) inschakelen. Deze troepen waren vaak zeer slecht tot zelfs origineel niet bewapend. Zij krijgen artilleriesteun met 75 mm kanonnen.

Vanaf 9 uur in de ochtend worden opnieuw zoals in WO I de sluizen opengezet zodanig dat de streek van de IJzer en IJperlee, zij het beperkt, onder water komt te staan. Door de vele overstromingsgebieden die ondertussen reeds in Noord Frankrijk waren gecreëerd waren de waterstanden echter zodanig laag dat ook dit plan maar zeer traag kon uitgevoerd worden. Wel werden de respectievelijke gronden hierdoor totaal onbereidbaar met tanks. Alle bruggen over de IJzer waren voorzien van springladingen om ze in nood in de lucht te laten invliegen.

Het Belgische leger richt een noodkreet aan de Fransen en de Engelsen. De Belgen beschikken over geen reserve-eenheden meer om de op komst zijnde en reeds bestaande bressen te dichten. Ook zijn de troepen te vermoeid om nog een terugtocht tot achter de IJzer aan te kunnen. De Fransen beantwoorden deze noodkreet door hulp te geven door middel van twee zwak gemechaniseerde lichte divisies. De Britten verplaatsen 2 divisies die nog op reserve waren naar de meest noodzakelijke plaatsen.

In de nacht van 26 op 27 mei wordt aan Britse kant reeds een planning opgesteld om de niet meer noodzakelijke eenheden van het British Expedition Force (welke dit ook mogen zijn in een dergelijke situatie, versta dit maar als al uw troepen) terug te trekken in de richting van Dunkerque om daar massaal terug naar Engeland te trekken.

Rond 18 uur komen de berichten binnen dat de Engelsen zich terugtrekken op de lijn Rijsel - Ieper.

Het Groot Hoofdkwartier van het Belgische Leger zal de ochtend nadien verhuizen naar Middelkerke.

Situatie op 26 mei 1940, 's avonds. De Noord Franse situatie blijft vrij ongewijzigd. Enkel ten oosten van Arras gaat opnieuw terrein verloren.

De Belgische troepen houden voorlopig stand op hun stellingen, behalve ter hoogte van Kortrijk waar een bres wordt geslagen in de richting van de nog aanwezige Franse en Engelse troepen. Het fort van Tancrémont houdt nog altijd als enige stand. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

27 mei 1940.

De Belgen stellen deze ochtend hun laatste hoop om de aanval te kunnen afremmen in een nieuwe Britse aanval tussen Leie en Schelde op de achterhoede van de Duitsers. Zo zou de Duitse aanvalskracht kunnen afgeremd worden. De Britten zien op dat moment de inwilliging van deze vraag van het Belgische leger niet meer haalbaar. Voor het Belgische leger is het op dat ogenblik wel duidelijk dat het geen hulp meer moet verwacht worden van zijn geallieerde bondgenoten Frankrijk en Groot Brittannië.

België geeft aan Groot-Brittannië en Frankrijk te kennen geen reserves mee te hebben om in nood zijnde troepen bijkomende steun te kunnen bieden. De Belgen blijven ondanks het niet meer verkrijgen van extra Britse of Franse steun, met vele verliezen tot gevolg, de verbinding houden met de terugtrekkende Britse troepen. Ze dekken hier met zware gevolgen in feite de terugtocht van de Britten naar Dunkerque.

De terreinsituatie blijft praktisch onveranderd. Er vallen vele doden aan beide zijdes van het front. Opvallend is dat de werking van de artillerie, zeker aan Belgische kant stil begint te vallen wegens gebrek aan munitie. Artillerie-eenheden vernielen in vele gevallen de kanonnen die ze dienen achter te laten wegens het ontbreken van de juiste munitie. Wegens dit gebrek aan munitie worden er lijnen doorbroken te Ursel, Tielt en Roeselare. De vijand vult zeer snel na het stoppen van de weerstand deze bressen en dringt opnieuw verder door in het beperkte gebied nog in handen van het Belgische leger.

Buiten gebrek aan munitie is er ook nog een groter gebrek aan levensmiddelen voor de reeds enorm uitgeputte Belgische troepen.

14u30.

Het Belgische leger deelt de geallieerden mee dat het op het uiterste van zijn kunnen zit en de weerstand zal moeten opgeven. Er wordt het Belgische leger geen mogelijkheid geboden mee te vluchten naar Groot Brittannië. Op een gebied van 1700 km² zit 3.000.000 mensen ingesloten. Er is nog nauwelijks mondvoorraad of drinkbaar water beschikbaar. Militaire spoorverbindingen zijn ook niet meer mogelijk. Wegen zijn totaal dichtgeslipt en gestremd met soldaten en massa's ingesloten vluchtelingen..

17u.

Een Belgische parlementair probeert bij de Duitse leiding te informeren naar de voorwaarden voor een overgaven van het Belgische leger. De Franse legerleiding laat nog met spoed de Franse 60e Divisie verplaatsen tot achter de IJzer.

De Duitsers eisen in de situatie dat ze zich bevinden natuurlijk de onvoorwaardelijke overgave.

23u.

Het Duitse voorstel wordt door koning Leopold III aanvaard. Er wordt overeengekomen het staakt het vuren te laten ingaan op 28 mei 1940 om 4 uur 's ochtends.

Situatie op 27 mei 1940, 's avonds. De Noord Franse situatie loopt verder uit de hand omdat de Britse troepen nu er alles aan doen om zo snel mogelijk Dunkerque te bereiken. Zowel de Franse als Belgische mee ingesloten troepen geven hierbij dekking aan de terugtrekkende Britten (met vele slachtoffers tot gevolg). Er ontstaan hierdoor wel zware bijkomende door Duitsers ingenomen stroken zoals ten oosten van St Omer.

De Belgische troepen geven door gebrek aan alles hun Leiestelling prijs. Zowel de Leie als het schipdonkkanaal worden nu door Duitsers onder de voet gelopen. Het fort van Tancrémont houdt nog altijd als enige stand. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

28 mei 1940.

1u30.

De Belgische capitulatie wordt meegedeeld aan de Franse legerleiding die zich ondertussen verlegd heeft naar De Panne.

4u.

Rond dit uur staakt op alle Belgische verdedigingslijnen het vuren behalve op de lijn Roeselare Ieper waar de Belgische verdedigers nog niet gewaarschuwd waren en men tot 6 uur hun stellingen bleef verdedigen. Dit is tevens het begin van een vier jaar lange Duitse bezetting van België.

Deze capitulatie houdt niet in dat de oorlog op Belgische grondgebied plots totaal zou stilvallen. De nog aanwezige Franse en Britse troepen waren namelijk niet inbegrepen in deze capitulatie. Duitsland was enkel gestopt met de Belgische soldaten als vijand te beschouwen. Belgische soldaten dienden de wapens neer te leggen en werden beschouwd als krijgsgevangene.

Ondanks de Belgische capitulatie, blijft ook het fort van Pepinster (Tancremont) weerstand bieden. Dit fort zal pas officieel op 29 mei 1940 de wapens neerleggen aan de Duitse bezetter.

Situatie op 28 mei 1940, 's avonds. Door de capitulatie van de Belgische troepen, stoten de Duitsers meteen door tot op de frontlijn tussen Veurne en Lille met de terugtrekkende Britten en de dekkinggevende Fransen. De sector die op dit moment nog in handen is van Britten en Fransen verkleind zienderogen. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

29 mei tot en met 2 juni 1940 (de val van Dunkerque).

Te Dunkerque is een massale inscheping lopende van het Britse Expeditie Leger. Dit gebeurt onder dekking van de eveneens ingesloten Franse troepen van het 60e Franse Leger. Daarnaast zitten ook nog beperkt een aantal Belgische troepen mee te vechten die weigerden de Belgische capitulatie te aanvaarden. Dit waren dan hoofdzakelijk resten van het 3e Legerkorps en het Cavaleriekorps.

Er spelen zich rampzalige scenario's af om Dunkerque zo lang mogelijk uit Duitse handen te houden. De stad zelf wordt hierbij letterlijk tot een ruïne herleid. (Oude foto's: Collectie Nels)

Het blijft een wanhoopsdaad zoveel mogelijk soldaten in te schepen in de richting van de andere kant van het kanaal terwijl die zelfde troepen ook moeten proberen stand te houden tegen zeer aandringende Duitse aanvallers.

Foto: inschepende geallieerde troepen te Dunkerque (Foto: Replica)

De Britten hadden voor deze terugtrekking van eigen ingesloten troepen letterlijk alles opgeëist dat kon varen. Zo werden vrachtschepen, vissersboten en zelfs het koninklijke schip op de Thames ingezet om ingesloten soldaten opnieuw het kanaal over te zetten.

Het bruggenhoofd van Dunkerque zal blijven bestaan tot 2 juni waarop het valt en aan het inschepen ook een einde zal komen.

Naast Britse troepen zouden zeer beperkt ook wat Franse en Belgische troepen er in slagen het laatste geallieerde bruggenhoofd te Dunkerque te bereiken en mee te vluchten naar Groot Brittannië.

Een groot gedeelte van deze ingesloten Franse en Belgische troepen zou echter in de buurt van Dunkerque uiteindelijk toch ook gevangen genomen worden.

(Foto: Replica)

Hetgene achterblijft in de buurt van de stranden zegt meer dan woorden. Massa's achtergebleven, hoofdzakelijk Brits wapentuig.

Bovenste 2 foto's: Replica, de rest, collectie Nels.

Voor Frankrijk betekent deze terugtocht het verder zetten van een 46 dagen durende veldtocht die net zoals de Belgische een opeenvolging zal zijn van steeds maar terugtrekken. De Franse veldtocht zal net zoals de Belgische volledig eindigen op 25 juni 1940 met het afkondigen van een Franse onvoorwaardelijke overgave.

Home Terug naar bovenkant pagina Vorige Volgende