Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

WO I - Kwatrecht - Melle

18 daagse veldtocht gekoppeld aan TPG

Neergestorte B17 te Kwatrecht 19-09-1944

De bevrijding WO II van de regio rond TPG

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links


Chronologisch verloop van de 18 daagse veldtocht aan het bruggenhoofd Gent.

Dit is de eerste dag dat de hel losbarst aan Bruggenhoofd Gent.

Maandag 20 mei 1940

Situatie op de ochtend van 20 mei 1940 uit België - Een officieel overzicht van de gebeurtenissen 1939-1940 - Ministerie van Buitenlandse zaken (1941). - p49.

Achttiendaagse Veldtocht algemeen. De Duitse troepen zijn in Frankrijk al bijna weten op te rukken tot Abbeville. De toestand is zorgwekkend en vrij hopeloos. Koning Leopold III maakt naar de Britse legerleiding zijn zorgen bekend in verband met de toestand van het Franse leger. Deze troepen zijn totaal uitgeput en niet meer in staat degelijke weerstand te bieden tegen de Duitse aanvallers.

01:00

Gijzenzele. Een kolonne Ardeense Jagers meldt zich nog aan het bruggenhoofd met een gevangengenomen Duitse officier.

02:00

Wieze. Het 171 Duitse Infanterieregiment trekt te Wieze over de noodbrug over de Dender. Het 1e Bataljon krijgt als opdracht via Lede, Vlierzele en Bavegem door te stoten tot de Veldstraat aan de noordoostgrens van Oosterzele. Van daar af moeten zij rechtdoor doorstoten naar de wijk "Quadbeke". Hun 2e Bataljon moet richting Landskouter doorstoten.

03:00

Bottelare. Het 2e Bataljon van de 7e Linie ontvangt in het antitankcentrum een beperkte zending munitie. Vijventwintig handgranaten per bunker voor een viertal bunkers, namelijk B28 tot B30. Dit zijn de vier achterliniebunkers tussen de Groenstraat en de Poelstraat.

03:30

Erondegem. Een groep Duitse verkenners van de AA25 is te Erondegem vertrokken met een verkenningsopdracht richting Nederzwalm. De bedoeling is de situatie langs de Schelde te verkennen meer naar de westelijke kant.

04:00

Schellebelle. De eerste berichten lopen binnen van Duitse patrouilles te Schellebelle en Wetteren.

Gijzenzele. Door het niet ontvangen van het nodige voedsel voor de troepen, wordt te Gijzenzele de plaatselijke bakkerij opengemaakt. Enkele soldaten met kennis van de bakkerstiel, bakken met de aanwezige achtergelaten materialen, brood voor de Belgische troepen.

04:30

Aan de Dender. Het Duitse commando van de ID56, op dat moment nog altijd aan de oostkant van de Dender te Lebbeke gepositioneerd, wacht op nader bericht van Oberst. Wolff van de 192e Infanteriedivisie. Deze Infanteriedivisie is op dat ogenblik vermist.

05:00

Munte. De 5e Genie eindigt haar taak om een aantal dikke bomen te vellen die het uitzicht van bunker Mu9 versperren.

Semmerzake. Vóór de stellingen van de 2e Jagers te Voet heeft deze zelfde 5e Genie mijnenvelden aangelegd. Door laattijdige aankomst is deze taak wel niet volledig afgewerkt geraakt.

Bottelare. Bij de 7e Linie is, in het nachtelijk duister, per ongeluk in paniek een koe doodgeschoten.

Detail van de bezetting van TPG in de ochtend van 20 mei 1940. (Bron: Mai 1940, La bataille de Belgique - M. Fouillien en J. Bouhon)
Kwatrecht-Gijzenzele 20 mei ochtend

Detail van de opstelling van de Belgische troepen in de zone tussen Schelde en Gijzenzele rond dezelfde periode. (De Historiek van het 5e Linie Regiment - 1992 p211)

05:30

Lede. De Duitse Infanterieregimenten 234 en 171 stoten op Belgische weerstand te Lede. Beide divisies moeten hun opmars om 06:00 uur verderzetten. Infanteriedivisie 234 moet via Oordegem naar Zwijnaarde, terwijl Divisie 171 via Bavegem naar Gavere moet doorstoten.

06:00

Lede. Beide Duitse regimenten kruisen elkaar echter in Lede en dit veroorzaakt heel wat gepalaver en vertraging.

06:30

Wetteren. De eerste berichten komen op het Duitse commando binnen van het vermiste Infanterieregiment 192. Deze infanteriedivisie moest ondertussen ergens in de buurt van Wetteren zijn, indien zij op gewoon schema zaten. Het regiment heeft er meer dan anderhalf uur over gedaan om van Wichelen op te rukken tot Wetteren - Jabeke, en zal na het aankomen van de zware wapens meteen proberen door te stoten langs de weg Dendermonde - Wetteren - Gent, om zo aan te sluiten bij de kop van de gevechtszone komende parallel met de Schelde. Hun commandant blijkt zich dan ook niets aan te trekken van de gekregen orders om als reservedivisie op de achtergrond te blijven.

Rond dit ogenblik speelt zich een merkwaardig en onduidelijk iets af. Er begint namelijk een beschieting van het centrum van Wetteren. Het ene verhaal meldt dat het om een beschieting gaat van Belgische artillerie omdat ze weet hadden dat de eerste Duitse troepen die het centrum van Wetteren zouden hebben bereikt. Andere zeggen dat het om een Duitse beschieting gaat van het centrum van Wetteren. Alle verdere info om dit discussiepunt uit te klaren, blijft dan ook steeds welkom op info@bunkergordel.be. De beschieting richt wat nutteloze schade aan en er vallen verschillende gewonden onder de bevolking.

Hieronder alvast een 6 tal foto's van de schade aangericht door deze beschieting.

Vaak tonen de foto's schade aan huizen met weinig zicht op rondliggende gebouwen zodat het proberen terugzetten naar huidige locaties zeer moeilijk wordt. Dit is voorlopig enkel gelukt voor onderstaande foto van schade in de Broeckaertlaan. (Oude foto: Replica - Actuele foto: Google Streetview)
Schade uit dezelfde periode, links: Wetteren Kouterstraat - rechts: Wetteren Molenstraat (Beide foto's Replica)

Links: Wetteren Stationsstraat - Rechts: Wetteren Schoolstraat (Foto's Replica)

Als je bovenstaande locaties gaat proberen oriënteren ten opzichte van de Belgische stellingen aan TPG, wordt eigenlijk vrij snel duidelijk dat deze zeer moeilijk trefbaar en verkeerd georiënteerd stonden om vanuit Belgische stellingen beschoten te zijn. Het lijkt er dan ook meer op dat het om een soort vergelding heeft gegaan tegen het eerdere verzet van het Belgische leger (lees Ardeense Jagers) de vorige dagen. Misschien liggen deze beschietingen ook wel deels aan de bron van de vertraging die niet echt verklaarbaar is bij het schema van de Duitse 192e IR.

07:30

Scheldewindeke. Er zijn Duitsers gesignaleerd te Scheldewindeke.

Een vooruitgestuurde verkenningsgroep te fiets had reeds vastgesteld dat de grote wacht te Scheldewindeke opgedoekt was door de Belgen. Zij blijken achteraf de grote wacht aan de verkeerde kant van het dorp te hebben gezocht wegens een verwarring met straatnamen.

Een peloton van het 3e Bataljon van de 7e Linie onder leiding van Luitenant Hendrickx probeert de oude voorpost op het dorp van Scheldewindeke weer te gaan bezetten terwijl een tweede peloton van het 2e Bataljon van de 15e Linie zich naar de oude voorpost op de Pelgrim begeeft.

Veiligheidshalve wordt nogmaals eerste een kleinere groep vooruitgestuurd om te gaan inspecteren of de voorposten nog bezet zijn door Duitsers of door Belgen.

Betsberg - Oosterzele. Er hing grondnevel boven de Betsberg. In de verte hoorde men met tussenpozen geweervuur en knallen van 47mm geschut.

07:45

Scheldewindeke. Duitse motorrijders zijn zich komen opstellen ter observatie in het dorp.

Oordegem - Massemen. Duitse wielrijders rukken op in kolonne per twee langs de steenweg Gent - Brussel. Te Oordegem worden zij onder vuur genomen door voorpost nr. 1 aan "het Strop" te Massemen. De voorpost beschikte namelijk ook over een T13-tank en een mitrailleur. De Duitse kolonne moet hals over kop in de greppels duiken en er vallen verschillende doden aan Duitse kant. Ze proberen in boogvorm de Belgische voorpost te omsingelen. Ze worden hierbij echter onder vuur genomen door de Belgen aan de voorpost nr. 2 aan de spoorweg te Westrem. De Duitse wielrijders krijgen ondertussen echter steun van de mee oprukkende 14e Panzer Jäger Compagnie, die de Belgen begint te bestoken met 3,7cm-pantserafweerkanonnen.

duits 37mm kanon in de aanval

Een Duitse PAK37 in de aanval. (Foto archief Cegesoma)

Massemen-Westrem. De Belgische voorposten aan het Strop en te Westrem trekken zich onder de overmacht van Duitsers terug in de richting van het viaduct te Kwatrecht. De Belgen die de voorposten hebben bezet, hebben tot dan geen verliezen geleden.

Westrem. Westrem wordt bereikt en het 3e Duitse Bataljon van IR 234 buigt af naar Gijzenzele. Zij worden echter vrij snel zwaar onder vuur genomen vanuit bunkers en veldstellingen. De Duitse troepen zijn zich bewust van het probleem dat ze de laatste dagen vrij snel zijn opgetrokken zonder dat hun zwaarder materieel kon volgen. Hierdoor staan zij praktisch enkel met wat lichte artillerie voor een zware bunkerlinie die zij moeten zien te doorbreken.

Omwille van de hevige weerstand die het 3e Bataljon IR 234 ondervindt, buigt het 2e Bataljon af in de richting van het Kruisen, richting Kwatrecht.

Massemen. Massemen zou op dit ogenblik nog deels bezet worden door Belgische troepen. Vermoedelijk in kleinere veldstellingen.

08:00

Kwatrecht. In de vroege ochtend doet pastoor Callebaut nog snel een korte begrafenisdienst voor Jan Baptist Bracke, woonachtig op de Kwatrechtsteenweg, die de zaterdag voordien was overleden. Na de dienst werd de overledene door middel van een kruiwagen en met de hulp van de knecht van boer Blomme naar het kerkhof van Kwatrecht gereden. Daar werd de lijkkist ter controle door Belgische soldaten geopend om na te gaan dat het niet over spionage ging. De kist werd daarna om ze nog degelijk gesloten te krijgen dichtgebonden met touwen.

Rond hetzelfde moment rijdt op de Kwatrechtsteenweg een auto op een mijn.

Nederzwalm. De Duitse groep verkenners van de AA25 is ondertussen in Nederzwalm aangekomen. Ze komen daar terecht in de spits van de Duitse 30e Infanterie Divisie. Ze horen zowel uit de richting van Kwatrecht oorlogsgebulder als van de kant van Oudenaarde. Er is onheil te verwachten. Ze krijgen van hun leiding de opdracht door te trekken naar de streek van Baaigem - Semmerzake. Daar moeten ze proberen de bruggen over de Schelde te Eke en Gavere te bezetten. Zo moeten ze verhinderen dat deze zouden opgeblazen worden.

Oosterzele - Scheldewindeke. Een peloton van de 13e Compagnie vertrekt naar de weg Oosterzele - Scheldewindeke, vermoedelijk in de richting van de voorpost te Oosterzele aan de Vinkemolen.

08:30

Oosterzele-Scheldewindeke. Kleine gemotoriseerde Duitse eenheden, komende van Oosterzele, vallen de Belgische voorposten te Oosterzele en Scheldewindeke aan.

Twee motoren met zijspan rijden de Geraardsbergsesteenweg af richting Scheldewindeke en rijden hierdoor recht op de voorpost aan de Pelgrim af. Via zijwegen (allicht via Hettingen) weten ze zowel de voorpost aan de Vinkemolen als deze aan de Pelgrim te ontwijken. Ze stoten daardoor echter eerst op de oude voorpost op het dorpsplein te Scheldewindeke. Daar maken ze zo snel ze kunnen rechtsomkeert bij het zien van de Belgische voorpost. Na dit uiterst korte contact met de Belgische voorpost op Scheldewindeke dorp moeten ze praktisch via dezelfde weg zijn teruggereden want ook bij hun terugtocht weten ze de 2 andere voorposten al dan niet doelbewust te vermijden.

Iets later komen opnieuw twee Duitse motoren met zijspan uit de richting van de Keiberg op de voorposten afgereden. De Duitse motorrijders roepen en wuiven zelfs nog naar enkele meisjes die aan de poort van een huis op het dorp hen in het oog hielden. De Duitse soldaten bemerken zelfs niet dat er op de hoek van het toenmalige café "Het Oud Gemeentehuis" een Belgische soldaat staat die zich probeert niet te doen opvallen voor de voorbijrijdende Duitsers. De motoren rijden voorbij de kerk en verdwijnen achter de hoek. Echter zeer kort daarna hebben ze rechtsomkeer gemaakt en rijden opnieuw voorbij de kerk voorbij, in omgekeerde richting. Op het ogenblik dat ze deze keer voorbij het gemeentehuis rijden, rijdt de tweede motor op een Belgische landmijn. Door de hevige knal belandt één van de twee gesneuvelde Duitse soldaten in de dakgoot van het gemeentehuis. De eerste motor geeft meteen plankgas en verdwijnt uit het zicht. De wapens van de twee gesneuvelde Duitsers worden meegenomen naar de commandopost van de 6e Linie.

08:40

Oosterzele-Scheldewindeke. Te Scheldewindeke aan de Pelgrim naderen een achttal Duitse motoren met sidecar de voorpost. De Belgen trekken zich veiligheidshalve wat terug. Als ze even later hun posities opnieuw willen innemen, hebben de Duitsers de post al ingenomen en bezet zodat de Belgische soldaten hun oude posities niet meer kunnen innemen. Ook de voorpost op het dorp te Scheldewindeke wordt zwaar beschoten.
duitse motoren tijdens 18 daagse veldtocht
Duitse motorrijders tijdens 18-daagse veldtocht. (Foto archief Cegesoma)

Kolonel Godeau geeft opdracht na al de vorige incidenten de voorposten te Oosterzele en Scheldewindeke bezet door de 11e Linie, voorlopig op te geven. De Belgische soldaten van de 11e Linie keren terug naar het bruggenhoofd. De twee T13-tanks die bij de voorpost te Scheldewindeke waren opgesteld hebben zich een vierhonderdtal meter teruggetrokken in de dreef te Oosterzele.

09:00

Kwatrecht. De Duitse troepen krijgen opdracht uit te zwermen tussen de Brusselsesteenweg en Vantegem om zo het front te verbreden. Het 2e Duitse Bataljon van de 234 Infanterieregiment krijgt opdracht zo snel mogelijk door te stoten langs de Brusselsesteenweg, naar het centrum van Kwatrecht.

Het Duitse 192e Infanterieregiment, komende van Dendermonde, heeft aansluiting gevonden met de Duitse Infanterieregiment 234, dat reeds was uitgebroken tot aan het kruispunt "het Strop". Het 192e Infanterieregiment krijgt opdracht via Massemen verder door te trekken naar Melle Kalverhaeghe om zo door te stoten naar Gontrode.

Oudenaarde. Ten noorden van Oudenaarde worden de eerste Duitse verkenners gespot aan de overkant van de Schelde. Het is de voorhoede van de Duitse 30e Infanteriedivisie. Ze worden geblokkeerd op hun posities aan de overkant van de Schelde.

09:20

Kwatrecht. Vanop de kerktoren ziet wachtmeester Bracht een tweehonderdtal Duitse soldaten dichterbij komen. Ze komen via de grachten van Herdershoek, door de Heidestraat en een stukje Lambroekstraat via de Oude Gentweg naar het Bourgondisch Kruis toe. Ze werden gevolgd door een twintigtal Duitse wielrijders.

De infanteristen van het 192e IR rukken op tussen de Schelde en het oude munitiepark te Kwatrecht. Ze ondervinden echter al vrij snel zulks zwaar artillerie- en flankeringsvuur uit omliggende bunkers dat zij genoodzaakt worden zich in te graven aan de Westkant van Massemen.

Het 2e Bataljon van het 234e IR zal proberen door te stoten tussen de Brusselsesteenweg en de nieuwe spoorlijn.

Kwatrecht Gijzenzele 20 mei eerste aanval

Situatieschets van de eerste Duitse aanvallen op Kwatrecht in de ochtend van 20 mei 1940 (De Historiek van het 5e Linie Regiment - 1992 - p214)

Totaalschets van de hierop volgende totaalaanval op TPG in de ochtend van 20 mei 1940 in de zone Kwatrecht tot de rand van Betsberg.

Mitrailleurgroep met Maxim
Mitrailleurgroep - Foto: Replica
Gijzenzele. De eerste aanvallende Duitse troepen worden hier als het ware aan de grond genageld. Zij komen te liggen onder een spervuur van mitrailleurs uit bunkers en gegraven stellingen. De 6e Linie heeft hier totaal de overmacht over de Duitse aanvallers. Te Kwatrecht heeft men het moeilijk.
10:00
155 mm artillerie in stelling

Oosterzele. De 1e groep van de 8e Artillerie legt te Oosterzele een vuurgordijn op vraag van de bezetters van de voorposten, die ondertussen verlaten waren.

(Zware Franse 120 mm Artillerie in stelling - Foto Replica)

Kwatrecht en Gijzenzele. De Duitse aanvallers melden naar hun hoofdkwartier dat zij in beide gemeenten blok gezet worden en dat oprukken nauwelijks mogelijk is. Er is sprake van zeer effectief werkend Belgisch artillerievuur.

Gent. Nogmaals wordt de nadruk gelegd op het risico de heden ondermijnde bruggen in het centrum op te blazen. Dit zou een groot risico betekenen voor de nog aanwezige bevolking. Alsook zouden een aantal ziekenhuizen hierdoor totaal onbereikbaar worden.

10:30

Scheldewindeke. De Belgische Luitenant Henderickx van de 7e Linie komt rond dit uur aan op de ondertussen verlaten voorpost op Scheldewindeke dorp. Men stelt onmiddellijk de wapens op en weet ondertussen eigenlijk niets van de teruggekeerde Belgische soldaten van de 11e Linie. Hij wacht in feite op hun terugkomst. Iets later komt enkel één van de twee T13-tanks terug maar deze rijdt daarbij op een Belgische mijn aan de Pelgrim. Bij de ontploffing van de landmijn was ook nog een auto mee opgeblazen en in brand gevlogen. Tussen de wrakstukken lag een zwaar verminkt lijk. Een tweede bemanningslid van de tank, zat gekneld in het wrak en was stervende. Een derde bemanningslid was zwaar verminkt maar overleefde de ongelukkige misstap.

2 foto's waarop duidelijk de restanten zichtbaar zijn van deze Belgische T13-tank die te Scheldewindeke op een tragisch genoeg, Belgische, landmijn reed - (Oude foto links boven links: Boek Mei 1940 versie 2010 - P. Taghon - Oude foto links onder: Collectie J. De Vos). De onderste foto is reeds enkele dagen later genomen want de tank op zich blijkt al gedeeltelijk versleept en zijn koepel met kanon is volledig los nog op de zijkant van de weg achtergebleven. De woning achter de tank is reeds lange tijd geleden gesloopt.

Op deze lokatie zijn nog wel degelijk restanten te vinden van de explosie die hier op deze dag in mei 1940 plaats vond. Zo draagt de woning aan de overkant van de weg met de oranje geglazuurde steentjes nog altijd heel wat schrapnelschade van de mijn die hier ooit ontplofte.

Oosterzele. Kort daarop gaat ook het peloton van de 13e Compagnie de oude positie aan de voorpost aan de Vinkemolen opnieuw bezetten.

Schelderode. Bij de 5e Batterij van de 8e Artillerie meldt zich nog totaal onverwacht Adjudant Stroobants met een artilleriestuk dat nog was achtergelaten in Neder Over Heembeek. De paarden zijn totaal uitgeput en allicht heeft hij steeds vlak voor de neus van de oprukkende Duitsers doorgetrokken om Bruggenhoofd Gent te bereiken.

10:35

Dikkelvenne. De 2e Jagers te Voet signaleren gemotoriseerde vijandelijke elementen op de baan Dikkelvenne - Gavere. Men vreest ook dat hier de hel gaat losbarsten.

De Duitse verkenners van AA25 geven naar hun commando door dat er op een verdedigingslijn rand Gavere volgens hun Ardeense Jagers gepositioneerd liggen. De Duitse verkenners hebben zich echter miskeken op de uniformen van de Jagers te Voet die vrij sterk gelijkend zijn met deze van de Ardeense Jagers.

Zij geven ook het bericht door dat de brug te Eke bezet is door Belgische troepen. Geregeld worden Duitse voertuigen die te dicht bij de brug komen bestookt door hevig Belgisch artillerievuur.

Gavere. Vermoedelijk moet ook het opblazen van de tot op dat moment nog intacte brug in Gavere rond dit tijdstip gesitueerd worden. Deze is in elk geval op 20 mei 1940 opgeblazen, alleen vindt men geen detail over welk moment van de dag dit is gebeurd.

Een zeldzame oude foto van de opgeblazen brug te Gavere. (Foto van een internetblog). Het mag meteen ook duidelijk zijn dat het lokaliseren van deze brug heden niet meer zo evident is. De Schelde liep namelijk toen waar op de actuele foto rechts de hoofdweg loopt. De Schelde is hier zeker een kleine 100 meter verlegd ten opzichte van toen. Als ik het niet mis heb, stonden de huizen die links op de actuele foto zichtbaar zijn, vroeger aan de overzijde van de Schelde terwijl de Schelde nu nog achter deze huizen loopt.

10:40

Kwatrecht. Bij de hevige strijd te Kwatrecht gaan geleidelijk aan toch bunkers verloren. Zo vallen al zeker de twee bunkers in de directe omgeving van het Kruisen, A45 en A46, in Duitse handen. Er volgen enkele hevige aanvalspogingen om de zware bunker S8 op de steenweg uit te schakelen, wat uiteindelijk ook lukt.

(Boven: Verschanste Belgische soldaten - Foto Replica)

Daarnaast vallen allicht ook de bunkers A42 en AV15 (heden gesloopt), beiden op de huidige industriezone neerhonderd te lokaliseren, in Duitse handen.

Na het verliezen aan Belgische kant van de zware bunker S8 beginnen de Duitsers met het beschieten de stellingen rond het spoorwegviaduct.

De Belgische artillerie krijgt opdracht het vuur te openen op de toegangsweg naar de Wetterstraat met de oprukkende Duitsers. Ondertussen is echter het 3e Bataljon van de 5e Linie door een snelle Duitse aanval verrast en er gaat terrein verloren tussen de Brusselsesteenweg en de spoorlijn Gent-Brussel. Aan het kerkhof van Kwatrecht gaan ook de bunkers A41 en AV14 over in Duitse handen. Ook de bunker AV13 aan de spoorlijn gaat allicht verloren.

Het 2e Bat. van de 192 IR van Oberst. Wolff is uit de richting van Wetteren komende, onder vijandelijk vuur doorgestoten tot het kruispunt van de Wetterstraat met de steenweg Aalst - Gent (het Kruisen of ook het Bourgondisch Kruis genoemd). Hij heeft daar kunnen aansluiten met de troepen van het 234e IR. Hij probeert nu verder op te rukken via Melle richting Gontrode. De 1e Compagnie van de 192e IR krijgt speciaal de opdracht de verovering van de bunkers gelegen langs de spoorweg Kwatrecht-Wetteren (AV16, A43 en A44).

Na deze eerste zware aanval op Kwatrecht gaan allicht reeds een 8 tal bunkers (tijdelijk) verloren in Duitse handen. Dit zijn zeker en vast A45 en A46 op de Brusselsesteenweg, Av14 in de velden tegen het kerkhof, A41 achter het kerkhof te Kwatrecht, A42 en AV15 op munitiepark, AV13 aan de spoorlijn Brussel-Oostende. Bunker S8 (tweeverdieps-bunker met vast opgesteld 47mm-kanon en 1 mitrailleur)

Een eerste Belgische tegenaanval om met een T13-tank, vanaf het viaduct komende, Kwatrecht te heroveren, dient te worden gestaakt. Het was de bedoeling een Duitse PAK 37 het zwijgen op te leggen maar de aanval ondervond te veel Duits tegenvuur vanuit de huizen langs de beide zijdes van de steenweg.

Foto rechts: Een Belgische T13 tank (Replica)

Bovenstaande luchtfoto zal ongeveer een idee geven van hoe de scheidingslijn tussen Duitse en Belgische troepen moet geweest zijn op dit moment. De gele stippen zijn de op dat moment allicht verloren bunkers. De oranje lijn geeft aan hoe de Belgische linie is dienen achteruit te trekken om stand te kunnen houden. Een groot deel van Kwatrecht dorp is in Duitse handen.

11:00

Kwatrecht. De Duitse commandopost van Oberleutnant Kratz wordt mee naar voor geschoven, van "het Strop" te Massemen naar de buurt van "het Bourgondisch Kruis" toe. Hevig artillerievuur en mitrailleurvuur noodzaakt echter de Duitsers halt te houden en zich ter plaatse in te graven. Er zijn verliezen tot in het hoofdkwartier en de commandopost vertrekt veiligheidshalve opnieuw achteruit richting Oordegem.

Uit deze periode dateren een aantal foto's waar ik mij ondertussen reeds letterlijk heb onnozel op gezocht. Ze worden allen gekoppeld aan de Duitse aanwezigheid op de "Wetterstraat" rond deze periode. Alleen zijn de foto's totaal niet meer koppelbaar aan het huidige zicht op de Wetterstraat, vrees ik. Van sommige foto's zie je wel degelijk gelijkenis maar geen enkele foto is zodanig nog gelijkend dat je letterlijk kunt zeggen, dit is het. Alle info blijft dan ook, zeker meer dan welkom als aanvulling op info@bunkergordel.be.

De eerste foto toont Duitsers die zeer beperkt ingegraven zitten in een veld, uitkijkend op vermoedelijk de Wetterstraat. De locatie die hier het meest mee in overeenstemming te brengen valt, ligt in de buurt van "Kele", rechtover het huidige Frunpark dus. De locatie zou dus perfect kunnen kloppen met het strijdverslag. Alleen is het centraal op de foto staande huis in die vorm niet exact terug te vinden. De hoeve voor het bosje rechts van het sterk in beeld staande huis, zou de hoeve kunnen zijn juist voorbij Kele. De rookkolom zou dan ook ergens te situeren zijn ter hoogte van de huidige industriezone Neerhonderd wat ook vrij logisch zou zijn. (Oude foto: Collectie Peter Taghon)
Foto Duitse commandopost op de Wetterstraat
De tweede oude foto (Collectie Jaques De Vos) is nog moeilijker traceerbaar. Heel duidelijk is op de voorgrond een woning op de rechter zijde, die schuin is opgesteld ten opzichte van een aantal woningen verderop langs de straat. De foto blijkt ook wel degelijk gemaakt in achtertuinen van woningen. De foto zou dus wel degelijk kunnen genomen zijn achter de huizen op de foto zichtbaar. Op de rechter foto onderaan zie je de puntgevel van mogelijks het meest dichtbije huis. Verderop de twee huizen die ook zichtbaar zijn op de oude foto (beperkt in hoek opgesteld met het eerste huis). Het blijft inderdaad ook een sterk mogelijke locatie maar zonder enige zekerheid. Alleen is het voorlopig de best passende locatie die ik weet terug te vinden.

Dit zijn nog 2 oude foto's van Oberst Kratz van het 234e Duitse Infanterieregiment die eveneens in de Wetterstraat genomen zouden zijn.

De foto hierboven zou wel degelijk kunnen juist gelokaliseerd zijn. Het wegeltje op de actuele foto draait letterlijk met totaal dezelfde hoek weg zoals de straat op de oude foto. Achteraan in de bocht links staat heden nog altijd een gelijkaardig stalletje. De foto is genomen in het Gijzenzelestraatje. Dit is gelegen tussen spoorlijn en Brusselsesteenweg, ten zuiden van de Wetterstraat.

De tweede oude foto van Oberst Kratz langs een opvallende omheining is mij eveneens nog niet gelukt te traceren. Buiten de omheining zelf zijn er natuurlijk totaal geen herkenningspunten. (Oude foto's: Collectie J. De Vos)

Kwatrecht. Ondertussen weet de 10e Compagnie van de 5e Linie zijn originele positie te heroveren. Deze moet allicht gesitueerd worden ter hoogte van de steunlinie tussen de bunkers D20 en C18. De Belgen heroveren allicht ook opnieuw de bunkers A42 en AV15 op de huidige industriezone Neerhonderd. Ook de 9e Compagnie van de 5e Linie weet nog een gedeelte van het terrein tussen de steunlijn en de Wetterstraat ter hoogte van de spoorlijn te heroveren. Ook de 11e Compagnie van de 5e Linie kan zijn originele stelling niet behouden en moet zich wat achteruittrekken tot in de in de buurt van de spoorwegbrug (toenmalige passerelle ter hoogte van de vooruitgeschoven bunker Av16 op de huidige industriezone Neerhonderd). Er vallen voorlopig 6 Belgische bunkers vrij definitief in Duitse handen. Zeker de bunkers A45 en A46 aan het kruisen, A41 en AV14 in de buurt van het kerkof van Kwatrecht, S8 (zware bunker langs steenweg) en vermoedelijk ook de bunker A43 langs de Kwatrechtsteenweg.

Er volgt echter al vrij snel een nieuwe Duitse aanval langs de spoorweg en de Schelde langs de Kwatrechtsteenweg. Deze gebeurt met infanteristen en lichte pantsers, komende vanuit het bos ten noordoosten van Massemen. De 9e Compagnie en een compagnie Belgische mitrailleurs van de 5e Linie krijgen het zwaar te verduren en de compagnie mitrailleurs wordt buiten werking gesteld. Vermoedelijk gaan hier ook tijdelijk opnieuw de bunkers A42 en AV15 uit Belgische handen wegens te gevaarlijk om ze te kunnen behouden. De Belgische artillerie weet met een spervuur tussen bos en baan enkele pantsers te vernielen en de Duitse aanval af te slaan. Er wordt wat terrein toegegeven maar dat kan vrij snel nadien opnieuw heroverd worden.

11:30

Dikkelvenne. De 2e Jagers te Voet signaleren opnieuw twee vijandelijke pantserwagens vergezeld van motorrijders. (vermoedelijk de streek van Dikkelvenne-Gavere)

13:00

Scheldewindeke. De originele versterkte voorposten waren veiligheidshalve al gedeeltelijk achteruitgetrokken. Om de achteruitgeschoven voorposten veiliger te maken en om ze in Belgische handen te kunnen houden, worden extra schildwachten geplaatst. Zo werd een versterkte schildwacht geplaatst in de buurt van het station van Scheldewindeke.. Bij de Belgische voorpostbezetters heerste nog altijd twijfel over of er nu al dan niet nog Duitsers waren in het centrum van Scheldewindeke.

Situatieschets ter hoogte van Petegem aan de Schelde (Google maps)

Petegem. De Engelse troepen brengen nog in laatste instanties prikkeldraadversperringen aan voor hun stellingen. Deze stellingen lagen iets achteruit, van de Schelde weg. Tussen de Schelde en de stellingen lag een zeer drassig en moeilijk betreedbaar moerasachtig gebied met daar nog eens de Coupure in, een kanaaltje parallel met de Schelde. Achter deze eerste Engelse stellingen lag dan een wirwar van loopgraven in de velden. Deze loopgraven waren echter wel goed zichtbaar vanaf de andere kant van de Schelde.

Van Beaulieu tot aan het Anker liepen de stellingen korter bij de Schelde. Aan het Elseghem kasteel lagen de stellingen vlak naast de Schelde verscholen in de bossen. Achter deze stellingen liep nog eens de baan Oudenaarde-Kortrijk. Nog eens 500 meter verder liep de ijzeren weg met nog eens 500 meter verder een heuvelrug.

14:00

Kwatrecht. Er volgt een tweede Belgische tegenaanval met de steun van de artillerie en vier T13-tanks die ondertussen het Bruggenhoofd hadden bereikt. De twee bunkers in de buurt van het kerkhof van Kwatrecht, A41 en AV14, worden heroverd. De Belgen weten zelfs opnieuw op te rukken tot aan de zware bunker S8.

Foto van de zware bunker S8 langs de steenweg te Kwatrecht, allicht vrij kort na de gevechten genomen - (Foto: Replica)

De situatie kan hersteld worden maar is uiteindelijk onhoudbaar, waarop de Belgen zich opnieuw terugtrekken tot aan het viaduct.

Onder dreiging van een nieuwe Duitse tegenaanval op de fel bevochten zones te Kwatrecht komt er in deze zone versterking voor het 3e Bataljon van de 5e Linie door middel van een peloton cyclisten horende bij de 2e Infanteriedivisie. De Belgische artillerie houdt het huidige industrieterrein en het centrum van Kwatrecht onder vuur zodat verder oprukken van de Duitsers op dat moment praktisch onmogelijk wordt.

Gijzenzele. Er volgt een Duitse artilleriebeschieting van het dorp van Gijzenzele bij middel van Duitse mortieren. Verschillende huizen worden zwaar beschadigd. Ook de linker flank bezet door de 10e Compagnie van de 6e Linie krijgt zware treffers te verwerken. De pastorij wordt zwaar getroffen en de pastoor wordt verzorgd in de plaatselijke hulppost.

(Belgische mitrailleurpost - Foto Replica)

Het Duitse Infanterieregiment 171 komt via de Veldstraat te Oosterzele dichterbij. Het krijgt opdracht rechtdoor door te stoten via de wijk Kwaadbeek. Het 2e Bataljon van het 171 regiment moet richting Landskouter doorstoten. Ze komen hierbij natuurlijk recht in de vuursector van de vooruitgeschoven bunkers Av10 (Molenbunker), Av11 (Schaapstalbunker = neemt hen letterlijk in het vizier) en Av12 terecht.

duitse aanvallers verdekt opgesteld achter een omheining mei 1940

Duitse soldaten liggen verdekt opgesteld achter een omheining, wachtend op het sein om definitief tot een aanval over te gaan. De foto is in elk geval van rond deze periode van de gevechten maar niet met zekerheid hier in de regio genomen (Foto archief Cegesoma)

De Duitsers leggen een rookgordijn aan in de buurt van de baan Oosterzele-Wetteren, gebruik makend van vlammenwerpers. De bunker Av11 aan "het Klein Bos", ook "Halve maanbos" genoemd en de bunker Av10 "de molenbunker" worden omsingeld. De groep Belgische soldaten die moest instaan voor de bescherming van de schaapstalbunker moet zich terugtrekken. Beide bunkers worden veroverd op de Belgen. Een tiental Belgische soldaten wordt gevangen genomen. De soldaten die de bunker AV11 origineel bezetten, weten echter te ontsnappen en voegen zich terug bij het 3e Bataljon van de 6e Linie.

Oude foto van kort na de veldtocht van de molenbunker. Voor de bunker ligt nog heel wat achtergebleven Belgische en allicht ook Duits legermateriaal. (Oude foto: Replica)

Een uiterst bekende foto van deze dag is deze van Duitse troepen van het 171e Infanterie Regiment die zich verschansen achter een vrij hoge talud in de regio Oosterzele. Deze foto is genomen op Kwaadbeek te Oosterzele. Let op het half in het zicht zittende huis op de oude en de actuele foto. Op de achtergrond ziet u het hoofd uitsteken van de leider, een zekere Dähne, van dit Duitse 2e Bataljon van het 171e Infanterie Regiment. Bij een kort daarop volgende aanval op de eerder gemelde bunkers zou hij bij het verlaten van deze beschutting zo goed als meteen dodelijk getroffen worden. Een tweede soldaat zit met zijn handen op zijn oren achter het talud, versteend van angst. Heel toevallig ook nog op een blog teruggevonden, deze 2e oude foto waarop deze zelfde pelotonleider nog te zien is, eveneens allicht vrij kort voor zijn dood.. (Oude foto boven: Collectie J. De Vos - Oude foto rechts: Replica).
Van Belgische kant wordt ontdekt van waaruit de Belgen die in de buurt van de 2 eerder verloren bunkers Av10 en Av11 gepositioneerd lagen, het zwaarst onder vuur werden genomen. Er wordt artillerievuur gevraagd op het Halvemaanbos en de ontdekte Duitse batterij die zich ten oosten van de weg naar Geraardsbergen bevindt. Het bosje waar de Duitse batterij zich bevindt, wordt kaalgeschoren, het vijandelijk vuur stopt en de Duitsers trekken er zich terug.

Een peloton van de 2e Bat van de 28e Linie wordt te Gijzenzele als versterking aan de 6e Linie toegevoegd. Het peloton komt onder de 9e Compagnie te staan. Zij nemen deel aan de zuidelijke verdediging van Gijzenzele.

Ingegraven soldaten met Coltmitrailleur - (Foto: Replica)

Belgische soldaten in stelling met een Coltmitrailleur

Zicht op de Wetterstraat ter hoogte van de molenbunker Av10. De foto is genomen vanaf Kwaadbeek te Oosterzele. In de verte zie je rook opstijgen uit het molenaarshuis naast de bunker of de hoeve er recht over. Beide gebouwen geraakten bij deze gevechten zwaar beschadigd. Het molenaarshuis werd nooit meer heropgebouwd en ook van de originele hoeve is nu niets meer terug te vinden.

15:00

Oosterzele. De voorpost nr. 1 op de Geraardsbergsesteenweg (voorpost aan de Vinkemolen) wordt hevig beschoten. De aanwezige T13-tank riposteert met alle middelen. De voorpost valt ondanks het verzet toch in Duitse handen omdat de Belgen tijdelijk dienen achteruit te trekken. De verkenners slagen er niet meer in hun originele positie te heroveren.

Lokatie voorpost Vinkemolen (Geraardsbergsesteenweg) - (Google Maps)

15:40

Baaigem. De 1e Jagers te Voet melden dat ten zuiden van de wijk Eedwijk een tank in de lucht is gevlogen. (niet goed duidelijk of het over een Duitse of Belgische gaat.)

16:00

Kwatrecht. De Wetterstraat blijkt vrij definitief in handen van het 2e Bataljon van de 192e IR gevallen. Het 1e Bataljon ligt ingegraven op de westkant van Massemen. Het 3e Bataljon ligt voorlopig te Oordegem. Dit 3e Bataljon kreeg het de dag voordien te Wanzele zwaar te verduren en kreeg op het moment wat rust gegund.

Oosterzele-Betsberg. Betsbergebos komt onder Duits artillerievuur te liggen.

Baaigem. Aan deze voorposten blijft niet alles rustig. Twee T13-tanks van de Cie T13 horende bij de 8e Infanteriedivisie hebben de posten versterkt. Aan "het Hert" te Baaigem (ten zuiden van de zware bunker Mu9 op de Hundelgemsesteenweg) is een Duitse patrouille in een hinderlaag gelopen. De Duitsers nemen de benen met achterlating van 1 MG, 1 handmitrailleur, handgranaten en uniformstukken.

Oosterzele-Scheldewindeke. Ondertussen worden te Oosterzele de voorpost op de Pelgrim aangevallen door Duitse wielrijders. De Belgische artillerie komt ter hulp en laat voorbereidend vuur neerkomen op de Duitsers. Er vallen verschillende doden. De Duitsers blijven aanvallen op de twee voorposten te Oosterzele en Scheldewindeke die op dat moment nog in Belgische handen zijn.

16:20

Oosterzele. De 4e groep van van de 8e Artillerie vuurt 38 granaten af op de Meerstraat. Deze weg loopt voor de voorlijn op Betsberg. Vermoedelijk proberen de Duitsers daar zich te positioneren ten opzichte van het weerstandsnest Betsberg.

Merelbeke. Allicht heeft deze beschieting een Duitse tegenbeschieting veroorzaakt in de richting van de Belgische artillerie opgesteld te Merelbeke. Hierbij vallen projectielen op de Gaversesteenweg, Zwijnaardesteenweg, Waterstraat en Kerkstraat. Obussen vallen op woonhuizen, het autobusdepot, het kerplein, het kerkhof en treffen ook de kerk zelf. Hierdoor vallen onder andere 2 vensters van de rechter kruisbeuk naar beneden en worden enkele glasramen zwaar beschadigd. Er vallen enkele doden en gewonden te betreuren bij de Belgische Artilleristen van de 2e Artillerie.

16:45

Kwatrecht. De grote bunker S8 is nog steeds in Duitse handen. Langs de Brusselsesteenweg staat een ganse huizenrij in brand. Allicht is het in brand steken van deze huizenrij een jammerlijke poging van het Belgisch leger om te vermijden dat de vijand zich in deze huizen nog zou kunnen verschansen.

Nogmaals de fraaie en toch wel gehavende zware bunker S8 op de steenweg. Deze bunker stond waar heden in de bestaande huizenrij nog altijd blijkbaar een beperkte bouwplaats vrij is. Mogelijks steken de restanten van de fundering nog in de ondergrond. Origineel zou de bunker ongeveer tot aan de rand van het huidige fietspad gekomen hebben. (Oude foto: Replica)

17:00

Kwatrecht-Melle. De Belgische artillerie stopt met vuren op bunkers die door de Duitsers waren bezet omdat er een nieuwe Belgische tegenaanval is gestart op diezelfde bunkers door twee compagnies van de 28e Linie en een reserveregiment dat was opgesteld aan de Lindenhoek te Melle. De Belgen rukken op ten westen van de spoorlijn Brussel - Gent, beschut door het spoorwegtalud. Via "het Geerbos" en "Steenberg" richting het kerkhof van Kwatrecht en zo naar de Brusselsesteenweg proberen zij Kwatrecht te heroveren. Zij weten de twee bunkers in de buurt van het kerkhof te Kwatrecht te heroveren (AV14 en A41) maar aan de Brusselsesteenweg loopt de tegenaanval vast. De zware bunker S8 blijft in Duitse handen.

Links: Actuele foto van de bunker Av14 - Rechts: de bunker A41.

Oudenaarde. In de buurt van Oudenaarde worden hevige Duitse bombardementen uitgevoerd op de Belgische en Britse troepen die de overtocht over de Schelde moeten verhinderen.

Oosterzele-Scheldewindeke. Er volgt een nieuwe Duitse aanval op de voorposten te Oosterzele en Scheldewindeke. Beide voorposten moeten sterk in het defensief gaan.

Gent. De stad wordt opnieuw opgeschrikt door een luchtalarm. Er verschenen al vrij snel 4 Duitse vliegtuigen. Praktisch meteen vielen de eerste bommen die een vrij zware tol eisten bij de bevolking van de Ferrerlaan en Mimosastraat.

17:30

Oosterzele. De Belgen stoppen alle pogingen om de eerder verloren voorpost aan de Vinkemolen te Oosterzele opnieuw te proberen in handen krijgen. Deze opnieuw heroveren wordt gezien als te gevaarlijk. De post wordt voor goed opgegeven.

Kwatrecht. Twee pelotons van de 10e Compagnie van de 5e Linie worden opgesteld aan de Schelde om langs daar infiltratie onmogelijk te maken.

Gijzenzele. Te Gijzenzele vermindert het Duitse schieten. De Duitsers hebben zich ingegraven langs de weg Westrem - Kwaadbeek - Heistraat, frontaal op Gijzenzele. Het Duitse commandocentrum bevindt zich in de Veldstraat te Oosterzele. Door hevige artilleriebeschietingen lijden de Duitsers zware verliezen in hun gammele gegraven stellingen.

belgische soldaten met maxim mitrailleur

Belgische veldstelling met een Maximmitrailleur (Foto: Replica)

18:26

Scheldewindeke. De 10e Batterij van de 8e Artillerie vuurt in 5 minuten tijd 38 granaten af op de buurt van Scheldewindeke station. Er is enkel schade aan wat gebouwen en er ontstaan wat kraters in weilanden.

18:45

Scheldewindeke. De voorpost op Scheldewindeke dorp wordt zo goed als omsingeld en het peloton Hendrickx blaast te Scheldewindeke de aftocht. Ongelukkig worden er hierbij een twintigtal Belgische soldaten gevangen genomen. Luitenant Hendrickx weet zelf met een gedeelte van zijn compagnie en wat Duits veroverd materiaal terug te keren naar het bruggenhoofd. De tweede voorpost op de Spiegel in Scheldewindeke wordt vanaf dit moment ook voor goed verlaten. Dit meteen het einde van de door Belgen bezette voorposten in de zone Scheldewindeke tot Kwatrecht.

Moortsele. Op Rattepas heeft commandant Rousseaux (bevelhebbers van de de bunkers Av5, A25 en A26) het kabaal kunnen horen te Scheldewindeke. Vanaf de vooruitgeschoven post, een achthondertal meter voor zijn bunkers, ziet hij over een landweg nog net een T13-tank wegsnellen richting Scheldewindeke dorp. Hij ziet echter nergens Duitsers. Bij het terugkeren wordt de commandant door eigen soldaten in de bunkers aanzien als vijand en volgt er een hels mitrailleurvuur, gelukkig zonder gewonden.

19:00

Gijzenzele. Ten zuiden van Gijzenzele krijgen de Duitse troepen buiten het feit dat ze de bunkers Av10 en Av11 in handen hebben, weinig voet aan de grond. Hun veldstellingen worden permanent zwaar beschoten vanaf het ogenblik dat er beweging wordt geconstateerd. Ook de Duitse stellingen te Kwatrecht lopen vast op de plaats waar ze zich bevinden. Het commando van de het 192e Infanterieregiment verplaatst zich veiligheidshalve opnieuw tot in de buurt van "het Strop" te Massemen. Voor het 234e wordt dit opnieuw Westrem en zelfs Oordegem. Het 171e Infanterieregiment heeft zich ingegraven in verdediging langs de weg Westrem - Kwaadbeek - Heistraat, frontaal op de stellingen te Gijzenzele. Hun commandopost in de Veldstraat te Oosterzele lijdt zware verliezen onder het Belgische artillerievuur. Het 1e en 2e Bataljon van de 192e Infanteriedivisie wacht op zijn zware artillerie om een nieuwe aanval te proberen uitvoeren. Kort nadien gaat Stafchef Hauptmann Sprenger gaat naar het front om de verschillende Infanterieregimenten te inspecteren. Allen blijken op dat moment ver achteruitgetrokken te zijn. Er volgt een reeks van uitbranders naar alle oversten van de verschillende infantierieregimenten. Infanteriedivisie 171 krijgt nog eens een grotere uitbrander als blijkt dat zij helemaal Lemberge niet hebben bereikt zoals zij eerder al hadden doorgegeven. Zij bevinden zich nog maar aan de kerk van Oosterzele. Door deze perikelen vermindert op hetzelfde moment ook sterk het beschieten van Gijzenzele.

Van Belgische kant probeert rond deze zelfde periode een gedeelte van de 9e Compagnie van de 6e Linie samen met een groep van het 2e Bat van de 28e Linie de oostkant van het Halvemaanbos te bereiken. Ze worden echter teruggeslagen door heftig vijandelijk mitrailleurvuur. Ze keren terug naar hun eigen rangen.

Oosterzele. De 3e Bat van de 8e Artillerie laat 90 projectielen neerkomen op Oosterzele dorp.

Aan de Dender. Te Oudegem arriveert het Duitse Maschinengewehr-bataillon 6 dat doortrekt naar de aanvalslinies van het bruggenhoofd.

19:30

Scheldewindeke. De 8e Artillerie vuurt 30 granaten af op het centrum. Dit was een laatste poging van de Belgische artillerie ter verdediging van de verloren gegane voorposten.

20:00

Noord Frankrijk. Abbeville is volledig in Duitse handen. Vanaf dat ogenblik zijn er dus 2 door een Duitse wig gescheiden, geallieerde fronten.

Aan de Dender. De Panzerjäger-Abteilung 563 komt ook via Wieze te Appels aan op doortocht naar het bruggenhoofd. Deze afdeling wordt kort gevolgd door de Korpsartillerie, die op haar beurt onder het bevel van de 56e Infanteriedivisie staat.

Nederzwalm. De AA 25 stoot al over Ottergem, Vlierzele, Letterhoutem, Hundelgem en Paulatem door tot aan de Scheldebrug te Nederzwalm. Deze was echter bij hun aankomst reeds opgeblazen. Ze krijgen dan ook de opdracht een verkenning uit te voeren meer noordwaarts in de sector Baaigem - Heukelgem - Gavere. Hierbij komen ze echter in vrij zware vuurgevechten terecht met Belgische voorposten en troepen. De staf van de AA 25 neemt dan ook zijn intrek in het kasteel te Dikkelvenne. De troepen zelf vonden hun onderkomen in het klooster.

Petegem. Er volgt een eerste Duitse poging om de Schelde over te steken. Dit wordt echter onthaald op een spervuur van artillerie van Britse kant. Dit wordt door Duitse artillerie beantwoord maar de oversteek mislukt uiteindelijk wel.

Duitse troepen ter hoogte van de Meersche te Petegem, klaar om de Schelde te proberen oversteken. (Foto: Boek Mei 1940 versie 2010 - P.Taghon - collectie Bruns)

20:40

Gijzenzele. Er wordt een tweede maal, ditmaal een Belgische aanvallende patrouille uitgestuurd naar "het Kleine Bos" onder leiding van Luitenant Lonnoy van de 13e Compagnie. Opnieuw worden ze eens de oostrand van het bos bereikt, zwaar onder vuur genomen. Ze moeten noodgedwongen terugtrekken met vier gewonden.

21:00

21.00

Kwatrecht. Er volgt een hevig Duits artillerievuur op de ondertussen door hen gelocaliseerde nog in Belgische handen zijnde bunkers. Dit is zoals te verwachten het voorteken van een nieuwe Duitse aanval. Ditmaal is de aanval zeer zwaar en de Duitsers weten vrij snel door te stoten tot het viaduct van Kwatrecht. Op die manier gaan in elk geval bijkomend de bunkers D21 (voortuin Dokter François) en de bunker D22 (in het spoorwegviaduct) verloren. Allicht wordt de toegang van deze laatste bij deze aanval zelfs in brand gestoken).

Het fraaie kleine mitrailleurbunkertje in het spoorwegviaduct te Kwatrecht. Bij het opruimen van de binnenkant werden de wanden wit geverfd omdat deze vol hingen met zwart stof (roet). Er werd in het toegangssas, bewust een verticale lijn van het originele beton vrij gelaten. Je ziet duidelijk de zwarte roetaanslag die sterk toeneemt naar het plafond toe. Ook zijn hier ter plaatse de gegalvaniseerde golfplaten roestig wegens het vuur dat hier ooit heeft gewoed.

Op dit moment weten de Duitse aanvallers zelfs de Belgische troepen langs de Schelde van achter aan te vallen. Van dit feit zijn er zeer duidelijk sporen terug te vinden bij het bunkertje D23 achter het MPI te Kwatrecht. Dit bunkertje draagt zelfs projectielinslagen van allicht een Duitse PAK37 op zijn achterkant.

Twee foto's van het bunkertje D23 tegen de Schelde te Kwatrecht. De rechter foto (speciaal in zwart wit genomen) toont duidelijk de projectielinslagen op de achterzijde. Tegen de betonnen dakrand zit zelfs een inslag van allicht een Duitse PAK37.

De commandopost aan het kasteel De Bueren, ook gekend als het Kasteel van Kwatrecht, wordt omsingeld. De Belgen ontzetten snel het kasteel en ontruimen de commandopost.

Oude postkaart van kasteel De Bueren te Kwatrecht (Foto: Nels)

De commandopost wordt tijdelijk verlegd naar de bunker D19 tegen de spoorlijn Brussel-Oostende. Dit is nogmaals het bewijs dat het begrip commandobunker op TPG weinig zeggend is. Deze bunker is nooit als officiële commandobunker bedoeld. Daarvoor bestond de bunker C18 (allicht te kort bij het uit de handen gegane centrum van Kwatrecht) en de bunker C17 (naast huidige autostradeafrit te Wetteren, allicht iets te ver weg).

Mooie sfeerfoto van de bunker D19 (Collectie Oswald Pauwels)

Nog dezelfde avond weet het 11e Bataljon van de 5e Linie het kasteel en de twee bunkers in de buurt van het viaduct te heroveren. Wegens het vele wisselen van de posities wordt van de Belgische leiding beslist de commandopost voorlopig te behouden in de bunker D19, tegen het talud van de spoorlijn Brussel-Oostende.

Gijzenzele. De Duitsers blijven ’s nachts het centrum beschieten. De schade aan Belgische kant blijft beperkt tot het verlies van twee bunkers (de molenbunker AV10 en de bunker aan het kleine bos AV11)

Oosterzele. De 3e Bat van de 8e Artillerie laat voor een tweede keer op 2 uur tijd 90 projectielen neerkomen op Oosterzele dorp.

21:45

Een schets waarbij getekend Bruggenhoofd Gent alsook de twee locaties ten zuiden hiervan waar men eveneens de zwaarste weerstand ondervind. In beperktere mate is dit aan de Schelde te Zingem maar vooral ter hoogte van Petegem aan de Schelde waar een doorbraak op dit ogenblik niet ver meer af is.

Petegem. Ondankt het hevige artillerievuur slagen de Duitse troepen er toch in gedurende de nacht op drie verschillende plaatsen een tijdelijk brug over de Schelde te leggen. Dit gebeurt aan het Veer te Melden, aan den Anker te Petegem en in de Meersche aan het kasteel van Elseghem.

Oudenaarde. De 2e Compagnie, die de doorbraak moet verhinderen te Oudenaarde, staat op het punt het te begeven. De Duitsers kunnen nog net gestuit worden door een gericht Belgisch artilleriebombardement. Ze kunnen vastgezet worden op de weinige posities die ze reeds wisten te veroveren aan de overkant van de Schelde.

22:30

Kwatrecht. Er is een dringende vraag van de 5e Linie om morgenvroeg te proberen iets te doen aan de linkerflank, teneinde deze niet definitief verloren te laten gaan. Er volgt hevig heen en weer vuren van artillerie. Aan het front blijft echter voor de rest alles rustig. De Duitsers hebben zich volgens alle waarschijnlijkheid teruggetrokken.

kasteel op Keiberg te Oosterzele
Oosterzele. De Belgische zware artillerie, opgesteld in de tuin van het kasteel te Nazareth, bestookt de streek van de Keiberg te Oosterzele met 32 155 mm granaten. De hoofdbedoeling is Duitse troepenverplaatsingen te verstoren. Op hetzelfde moment begint de 8e Artillerie ook nog een beschieting van het kasteel op Keiberg waar volgens waarnemers de kolonel van het aanvallend Duits regiment zijn intrek zou genomen hebben.
Kasteel op de Keiberg te Oosterzele (Foto: Coll. F.Van Bever)

Situatie op 20 mei 1940, 's avonds. De Duitse doorbraak heeft nu Abbeville bereikt waardoor de geallieerde troepen letterlijk in 2 gespleten zijn.

De Belgen weten aan hun Reduit National voorlopig de hevige Duitse aanvallen af te slaan. Wel blijkt te Kwatrecht een bres in de Belgische verdediging geslagen die maar niet gedicht geraakt. Ook ten zuiden van Oudenaarde begint de verdediging van de Schelde zeer moeilijk te worden en krijgen de Duitsers stilletjes aan voet aan de overkant van de Schelde.

De 3 oostelijk bijgebouwde forten van Luik houden ondanks dat de Duitsers ondertussen meer dan 100 km doorgestoten zijn, nog stand in door de Duitsers onder de voet gelopen gebied. Te namen zijn voorlopig geen nieuwe forten meer gevallen. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

Home Terug naar bovenkant pagina Vorige Volgende