a6
 
Bunkernummer
A6
Oud Bunkernummer
CA13
Lokatie
Astene
Toegankelijkheid
Volledig vrij
Aantal kamers
3 achteraan verbonden kamers, een koepel en een sas.
Aantal schietgaten
2
Type geschut
1 x MI en 1 x AC
Bijhorende vuurrichting
Zuiden

Korte beschrijving van de bunker

  • Uitwendige kenmerken.
  • Voor de bouw van de bunker werd de bestaande gracht plaatselijk omgeleid.
  • De bunker was ommuurd met rode fabrieksteen en had een dak met asbestleien.
  • Binnen het bestek wordt ook gesproken over 28.40 meter houten kroonlijst maar ook dat zal niet meer van toepassing geweest zijn bij het effectief gebouwde concept.
  • Ook is er in dit bestek sprake van 2 zinken goten met 2 gietijzeren dolfijnen.
  • Op basis van het bestek, helaas gekoppeld aan een achterhaald concept had de bunker onderstaande luiken:
    • Het schijnwerpergat zat verborgen achter een Noors houten luik gekleefd op een (houten) plaat van 0.60m x 0.60m, openend in 1 richting.
    • Het schietgat voor de mitrailleur (rechts) zat op basis van het bestek verborgen achter 2 houten luiken gekleefd op een (houten) raam, openend in 2 richtingen van elk 0.50m x 2.00m groot.
    • Het schietgat voor het vast opgestelde 47 mm kanon was gecamoufleerd als een vals raam. Het bevond zich achter luiken in verzinkt plaatijzer met daarop een raam uitgewerkt in noors rood dennenhout. Elk luik was 0.50m x 1.40m groot. De luiken openden in twee richtingen.
    • Op de rechter zijkant gericht op de straat bezat de bunker volgens het bestek ook nog een vals raam. Dit zou zijn uitgewerkt in verzinkt plaatijzer met daarop een raam uitgewerkt in noors rood dennenhout. Het raam was 1.00m x 1.60m groot. In praktijk zou de bunker echter op deze zijkant 3 kleine raampjes hebben.
  • Of de afmetingen van de luiken en de bijhorende beschrijvingen voor deze bunker kloppen valt te betwijfelen omdat deze allicht zullen spreken op het eerste (daarna nog 2x gewijzigde concept) van wat uiteindelijk werd gebouwd.
  • Het aanzuiggat voor de ventilator kwam uit in het uitwendige stuk van het toegangssas.
  • Een origineel plan was hoger uitgewerkt en kende een volledig plat dak waar de koepel zelfs volledig onder verborgen zat. De koepel zou in dat geval naar buiten kijken via smalle spleten in roosters in de gevels. De gevel zou dan ook in dat ontwerp bovenaan voorzien worden van een kroonlijst rondom de bunker. Daarna zou het dak bekleed worden met 3 lagen pekkarton en bedekt met grind.
  • Aan de zijde van de schietgaten waren zelfs specifieke panelen in hout en asbest voorzien die konden verwijderd worden in oorlogstijd waardoor de koepel een beter zicht zou krijgen.
  • Dit ontwerp is in een eerste herziening aangepast met het verstoppen van de koepel onder het vrij stijl hoger zadeldak. In dat ontwerp zou het dak moeten gedemonteerd worden om de koepel bruikbaar te maken.
  • Een herziening van deze bunker, geeft hem een zadeldak waar de koepel volledig kwam onder te steken. Ook deze versie van plan werd uiteindelijk niet uitgevoerd en aangepast zonder dat daar nog een specifiek detailplan werd van gemaakt. De laatste aanpassing hield in het maken van een vrij plat dak waar de koepel bovenuit stak. De koepel op zijn beurt werd verstopt onder een soort van houten ventillatiekoepeltje. Dit kan nog zeer goed gezien worden op de oude foto die van dit bunkertje bestaat en terug te vinden was in het "Taschenbuch des Belgisches Heer".
  • Om het bunkertje te betreden was het toegangssas voorzien van enkele in beton gegoten treden. Beneden in dit sas was een sterfputje voorzien.
  • Onderaan de koepel bevond zich een luikje van 0.48m x 0.56m en de koepel zelf kon worden bereikt via 9 in het beton ingewerkte sporten van 0.80m, diameter 25mm.
  • Vanuit de koepel vertrok 3.50 meter stemdragerbuis om vanuit de koepel orders te kunnen doorgeven naar de mitrailleurkamer.
  • Voor het aanzuiggat van de manuele ventillator bevond zich een doorboord verzinkt plaatijzer diameter 650mm en 10mm dik om ingooien van ener welk object onmogelijk te maken.
  • Het geheel was gecamoufleerd als een transformatorhuis met een vrij plat dak.
  • Structuur.
  • Hij bevatte drie naast elkaar gelegen kamers, een koepel en een sas.
  • De meest links gelegen kamer was voor het opstellen van lichtprojector op de weg. In deze kamer kwam achteraan ook het sas toe en was de manuele ventilator opgesteld voor het maken van overdruk in de kanonkamer. Op deze wijze zou de vervuilde kruitlucht via het schietgat naar buitengedreven worden.
  • De middenste kamer was voor het opstellen van een vast opgesteld 47mm kanon. Achteraan in deze kamer kwam het aanvoergat uit van de ventilator.
  • De uiterst rechtse kamer was voor het opstellen van een mitrailleur. Deze kamer was achteraan ook voorzien van een koepel.
  • De middenste kamer was van de overige twee kamers gescheiden door een tussendeur. Dit was om voldoende overdruk te kunnen opbouwen met de ventilator in de kanonkamer. Dit was de enige bunker op de linie die nog eens extra voorzien was van 2 stalen binnendeuren.
  • Opmerkingen.
  • Het is een voorliniebunker tussen de steunpunten Astene en Eke tussen A5 (310 m) en A7 (300 m) . Hij staat in hoek opgesteld met A7 om samen een groter gezichtsveld en schootsbereik te hebben. Dit valt heden niet zo op door de aanwezigheid van de brug over de E17. U mag echter niet vergeten dat de oude 's Gravenstraat juist langs deze bunker voorbij kwam en de huidige taluds totaal niet bestonden.
  • Deze bunker was naast de standaardvoorziene Maximmitrailleur ook nog voorzien voor de opstelling van het Hotchkiss- of Coltmitrailleur.
  • Het was één van de bunkers ter verhindering van de directe doorbraak
  • De bunker heeft geen kenmerken van strijd.
  • De bunker verkeert echter in een zeer slechte toestand. Hij onderging namelijk hetzelfde lot dan de bunker A5. Het is ook één van de bunkertjes die ooit opgekocht werd door een schroothandelaar om er proberen zoveel mogelijk wapeningsijzer uit te verwijderen. Men heeft hem meermaals volgestopt met autobanden. Eenmaal de bunker volzat, heeft men het ganse zootje in brand gestoken en meerdere dagen laten branden. Hierdoor bleef aan de binnenkant een heleboel verpulverd beton over, en wat veel interessanter was, massa's ijzer dat uit het kapotgesprongen beton vrijgekomen was. Dit kon men recuperen aan de prijzen van oud ijzer.
  • Naast de meerdere voorstellen om hem uitwendig te corrigeren qua uitzicht werd ook het grondplan nog eens gewijzigd. Bij een herziening van het plan werd onder andere het beton rond de koepel iets dunner uitgevoerd (1.15m in plaats van de eerdere 1.35m).
  • De bunker is volledig vrij.
  • Op basis van de hoeveelheden toegepast binnen de bouwproject A en B voor gelijkaardige bunkertjes, gecombineerd met de toegepaste basisprijzen zoals in het bestek van bouwproject C terug te vinden, werd een eerste benaderende prijs bepaald voor elk van de bunkertjes. Deze detailprijzen werden daarna herrekent via de regel van 3 op basis van de werkelijke projectprijs zoals terug te vinden in het bestek en de totaalprijs zoals zelf op basis van de gemaakte veronderstellingen, bekomen. Op die wijze moet dit bunkertje ongeveer 72.469,71 Bef gekost hebben.
  • Als men hier nog eens een aantal zaken gaat bijtellen die niet dienden ingecalculeerd te worden door de bouwfirma's maar rechtstreeks werden aangeschaft door de militaire overheid zoals bv chardomes, koepels, ventillatoren,... moet de totale kostprijs ongeveer op 104.719,71 Bef hebben gelegen.
  • Ter info: 1 BEF in 1934 komt ongeveer overeenkomt met een bedrag van 74 BEF (1.84€) in 2013, een "factor 74" dus.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden

  • De bunker is het gemakkelijkst te vinden als men via de 's Gravenstraat rijdt tot het kruispunt met de Kortrijkse Heerweg. Hij ligt op uw linker kant als u komt uit de richting van Nazareth op het wegeltje dat enkele tientallen meter naast de 's Gravenstraat parallel meeloopt. (dit is de originele 's Gravenstraat van voor de aanleg van de brug over de E17).
Bijhorende foto's
Origineel voorontwerp van deze bunker zoals terug te vinden in de voorstellingsfiche van deze bunker. In grote lijnen klopt het voorontwerp met het uitzicht zoals hij er effectief heeft uitgezien. Hetgene zeker nooit is uitgevoerd zoals hier getekend is de mogelijkheid het toegangssas te beschieten vanuit de middenste bunkerkamer.
Origineel eerste definitief grondplan van deze bunker ter verhindering van de directe doorbraak op het grondgebied van Astene. Deze bunker was dan ook voorzien van een vast opgesteld 47mm kanon in de centrale kamer. Deze kamer was gescheiden van de ventilator- en schijnwerperkamer enerzijds en de mitrailleurkamer anderzijds door middel van twee stalen deuren. Achteraan de mitrailleurkamer zat een koepel.
Doorsnede AB bij bovenstaand grondplan. Bij deze versie van de bunker zat zoals u ziet, de koepel mee verborgen achter een hoger opgemetste bakstenen wand. Het geheel kreeg daarna een plat dak. De koepel zou zijn zicht verkrijgen door kijkspleten tussen de houten schuine platen bovenaan de bunker die het uitzicht moesten creëren van ventillatieopeningen voor een transformatorgebouw.
Doorsnede CD bij hetzelfde grondplan. Op deze schets is duidelijk te zien hoe de koepel verborgen zat, juist onder het platte dak.
Doorsnede EF (onvolledig) bij bovenstaand grondplan. Merk ook op dat het toegangssas een lager maar eveneens apart plat dakje zou hebben gekregen.
Doorsnede GH, het dakplan, bij dit eerste type ontwerp van deze bunker.
Het herziene grondplan van de bunker. Het klopt uiteindelijk wel met wat effectief werd gebouwd en bevat enkele kleine verschillen met het originele concept. Zo is het beton achter de koepel verminderd van 1.35 meter tot 1.15 meter.
Dit is de doorsnede AB bij het tweede herziene plan. In dit geval zou de koepel komen verborgen te zitten onder een vrij gigantisch zadeldak. Dit is effectief nooit zo uitgevoerd zoals bij de andere bunkers met koepels die ooit werden voorzien met een zadeldak. Bij een dergelijke constructie zouden de soldaten voor de strijd een gedeelte van het dak moeten demonteren om de koepel bruikbaar te maken. Dit is in praktijk nooit toegepast, dus ook niet bij deze bunker.
Doorsnede CD zou volgens het plan de doorsnede moeten geweest zijn door de mitrailleurkamer. Men heeft echter gemist en als CD de doorsnede getekend doorheen de kanonkamer. U ziet de schets voor het vast opgestelde 47 mm kanon.
Als doorsnede EF werd zoals te verwachten de schets getekend die eigenlijk hoorde bij doorsnede CD, de mitrailleurkamer en de koepel.
Originele foto uit 1938 van de bunker A6. De foto stond in het "Taschenbuch Belgisches Heer" dat diende om de officieren te waarschuwen over de wijze waarop de bunkers gecamoufleerd waren op Belgisch grondgebied. Deze bunker was gecamoufleerd als een transformatorhuisje. Het plannetje klopt volledig met het laatste grondplan. Alleen werd zoals reeds gemeld, het dak vlakker afgewerkt en de koepel verstopt onder een beperktere ventillatiekoepel op het dak.
Bunker A6 te Astene zoals terug te vinden in Taschenbuch Belgisches Heer
Schets getekend naar bovenstaande foto waarbij werd gepoogd de details iets meer te verduidelijken daar de foto hierboven toch op sommige gebieden nogal wazig is.
schets naar originele foto van bunker gecamoufleerd als transformatorhuisje
Zicht zoals de bunker er uitzag in 1995. De toestand is vrij identiek met heden ten dage. De bunker was ook toen al zwaar toegetakeld door het uitbranden met autobanden. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
vooraanzicht bunker in 1995, G. De Jong
Ook toen was de bunker aan de binnenkant al omgebouwd tot een stort. U kijkt hier op de enige nog aanwezige tussenmuur tussen de kamer met de schijnwerper en de kanonkamer. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)

Zicht op de voorkant van deze bunker anno 2006. Rechts ziet u het schietgat voor mitrailleur. In het midden was plaats voor een vast opgesteld 47mm kanon. Links was de ruimte voor het opstellen van een projector op de weg. Alleen blijkt er ten opzicht van de toestand in 1995 meer wapeningsijzer bloot te liggen. Dit komt doordat het roestende wapeningsijzer uitzet en daardoor spanningen in het beton veroorzaakt. Dit laat het oppervlakkige beton loskomen en afspringen. Dit fenomeen is in de volksmond ook beter gekend als betonrot.

vooraanzicht van de bunker A6
Achterkant van deze zwaar beschadigde bunker. Als u kijkt ziet u rechts van de toegangsdeur het aanzuiggat voor verse buitenlucht, dewelke van hieruit via de manuele ventilator werd aangezogen om doorgeperst te worden tot aan de achterkant van de kanonkamer. Via overdruk in de kanonkamer werd dan de vuile kruitdampenlucht buitengeperst via het schietgat.
a6
Aanzuiggat voor verse lucht van de manuele ventillator, juist buiten rechts, naast de toegang.
Aanvoergat van de verse lucht, achteraan de kamer met het schijnwerpergat op de weg. Onderaan het gat langs waar de lucht werd binnengezogen. Bovenaan het gat via hetwelke de lucht werd doorgestuwd naar de achterkant van de kanonkamer via een manuele ventillator.
Zicht op het eveneens zwaar toegetakelde projectorgat voor de schijnwerper.
Overhoeks binnenzicht in deze bunker. Dit is getrokken als men de bunker binnenkomt aan de achterkant van de projectorkamer naar de achterhoek van de mitrailleurkamer toe. Alle tussenmuren zijn verdwenen.
a6
Zicht op de achterhoek van de bunker. Hier was ooit de koepel.
a6
Zicht op de totaal verdwenen koepel vanuit de ruine van de bunker anno 2010 (Foto: Niels Vangaever)
Heden ten dage wijst niets nog op de perfecte camouflage die deze bunker ooit had.
Astene voorliniebunker A6 bruggenhoofd Gent
 
Vorige (A5)
Vorige (A5)
Volgende (A7)
Volgende (D1)