a9
 
Bunkernummer
A9
Oud Bunkernummer
BN3
Lokatie
Nazareth
Toegankelijkheid
Volledig vrij
Aantal kamers
2 achteraan verbonden kamers, een koepel en een sas
Aantal schietgaten
2
Type geschut
2 x MI
Bijhorende vuurrichting
Westen
Origineel kadastraal perceel waarop de bunker werd gebouwd:
  • Nazareth, Sectie E, kadastraal perceel 43 (deels)
Meer details over de originele eigenaars en de aktes behorende bij deze bunker:
  • Voor de bouw van de bunker werd een perceel landbouwgrond onteigend ter grootte van 2 are 6 ca in de nabijheid van de noordwestelijke hoek (niet de hoek zelf) van een groter perceel landbouwgrond.
  • Gezien dit onteigende perceeltje E43 (deels) niet direct aansloot met enige openbare weg was er nood aan een bijkomende permanente erfdienstbaarheid over een strook van 2 meter breed vanaf een openbare weg tot het domein met de bunker. Dit diende om de bunker ten allen tijde te kunnen bereiken.
  • Daarnaast was er in dit geval ook noodzaak aan een tijdelijke erfdienstbaarheid voor een periode van 8 maanden over een ruimere strook van in totaal 5 meter breed. Deze bredere strook was noodzakelijk om de bouw van de bunker mogelijk te maken en werd verkregen door de eerdere permanente erfdienstbaarheid tijdelijk 3 meter breder te voorzien..
  • Zowel de tijdelijke als de permanente erfdienstbaarheid verliep vanaf de noordwestelijke hoek van het onteigende perdeel E43 over een totale lengte van 116.20 meter over de rand van perceel E44 tot op de openbare weg, de huidige Groenstraat. Men vergeet eigenlijk zelfs de zeer korte strook op het eigenlijk onteigende perceel mee te tellen die in de hoek niet werd mee overgekocht en op die manier wel noodzakelijk is om de erfdienstbaarheden te laten aansluiten bij de onteigening.
  • Het onteigende perceeltje en alle bijhorende percelen gebruikt voor de permanente en tijdelijke erfdienstbaarheden maakten deel uit van een grote onteigeningsakte gericht aan de Commissie van Openbare onderstand van de Stad Gent die hier heel wat gronden in eigendom had. Dit omvatte onder andere nog de onteigeningen en erfdienstbaarheden van de bunkers A6, A7, A8, A9, A10, A11, B6, B7, B8, B9 en C4. Daarnaast omvatte deze ook nog de erfdienstbaarheden van de bunker A5. Deze totale akte was goed voor 20055 BEF waarvan de onteigening en erfdienstbaarheden voor de bunker A9 een gedeelte van 1500 BEF op zich nam. Ook op deze grote akte zat een intrestclausule van 5% per jaar wat neerkwam op de totale akte 1002.75 BEF per jaar en voor deze kleine deelakte op zich 75 BEF.
  • Deze grote akte werd verleden op 24 Februari 1936 (bijna een jaar later dus dan de meeste andere aktes in deze regio...). Dit impliceert dus ook dat onmogelijk de bouwprojecten die met deze percelen dienden te werken binnen een periode van 8 maanden kunnen afgewerkt zijn gezien voor sommige bunkers zelfs de erfdienstbaarheden slechts in orde geraakten een jaar na het tekenen van de akte voor de onteigening.
Huidige kadastrale perceelnummers van deze bunker:
  • De originele situatie is vergeleken met toen in feite nog altijd niet veranderd al zouden luchtfoto's laten vermoeden van wel. Het probleem is dat namelijk de originele oriëntatie van de velden niet meer wordt gevolgd en sterk gewijzigd is omdat de velden allicht door dezelfde boer worden gebruikt.
  • Het veld waar ooit werd onteigend is nog altijd terug te vinden als E43a in plaats van toen E43. Daarnaast bestaat er nog altijd een veldje met de grootte van het ooit onteigende perceeltje met de bunker A9 op met perceelnummer E43b.
  • Ook het perceel E44 gebruikt voor de erfdienstbaarheden bestaat nog altijd identiek.
  • Het originele perceeltje, huidige E43b zal in 1961 in elk geval al opnieuw verkocht geweest zijn gezien het toen al niet meer op de lijst van nog niet verkochte bunkers stond.

Ruime kadasterschets uit onteigeningsakte

Onteigeningsschets met inbegrip van de bijhorende erfdienstbaarheden in de richting van de Groenstraat..

Ruime actuele kadasterschets uit 2013

Dit is een kadasterschets anno 2013. Deze is nog amper gewijzigd ten opzichte van de situatie vroeger.

Luchtfoto Google Earth anno 2019. Je ziet duidelijk bunkertje A9 centraal op de foto. Terwijl volgens het kadaster de velden met daarop de bunker het langst zijn van linksboven naar rechtsonder, loopt dit zoals eerder al gemeld op huidige terreinfoto's volledig omgekeerd. Zo ligt het bunkertje letterlijk midden in een huidig veld, zelfs niet op de rand ervan. Kadastraal is alles ondertussen nog wel degelijk ongewijzigd.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden:
  • De bunker is goed zichtbaar recht voor u in het veld als men komt van de Sticheldreef en afdraait naar rechts in de Groenstraat. Hij ligt ongeveer 120 meter ver in het veld.
Localisatie van de bunker op de bunkerlinie:
  • Het was een bunker op de voorlinie tussen de steunpunten Astene en Eke tussen A8 (465 m) en A10 (930 m). Hij was in hoek opgesteld met A8 om zo een groter gezichtsveld en schietbereik te hebben. De bunker A8 nam de Groenstraat onder vuur vanuit zuidelijke richting. De bunker A9 was gericht op de velden aan de westkant van de Groenstraat.
  • De afstand tussen A9 en A10 is vrij groot. Dit werd in dit geval weer opgevangen door de bunkers van de steunlinie die in dit vlakke terrein dit gat gingen opvullen. Zo stond C4 op 630 meter van A9. C5 stond op 660 meter van A10. C4 en C5 stonden dan onderling weer 1290 meter uit elkaar. We kunnen duidelijk zien dat de onderlinge afstanden in de uitgestrekte en vooral vlakke velden wel groter gehouden werden. De vijand kon onmogelijk ongemerkt de stellingen naderen. Ook mag men niet vergeten dat er tussen de bunkers in nog vele schutterskuilen, veldversterkingen en loopgrachten gegraven werden in geval van bezetting van de bunkerlinie.
Structuur van het bunkertje:
  • Twee achteraan verbonden kamers en een sas.
  • Tussen de twee kamers achteraan is een koepel.
Welke type wapens waren in de bunker opstelbaar + wat waren de schietsectoren:
  • Elke kamer was voorzien voor het opstellen van een mitrailleur.
  • De bunker was standaard voorzien voor de opstelling van Maximmitrailleurs. Daarnaast was hij eveneens voorzien om Hotchkiss- of Coltmitrailleurs te kunnen opstellen.

Omschrijving van het gecamoufleerde bunkertje:

  • De hoeken zijn afgewerkt met baksteen en het geheel is gecementeerd geweest met het motief van assestenen.
  • Vooraan waren er twee schietgaten.
  • Deze zaten officieel verborgen achter houten luiken in Noors rood dennenhout, openend in 2 richtingen (samen 1,00 x 1,40 meter - BxH). Op deze houten luiken zouden bijkomend nog eens valse houten ramen zijn gekleefd. Toch heeft de ondergrond van deze nepramen bij deze bunker geen randen, zitten deze ook niet dieper uitgewerkt en zijn er geen dorpels. Het mysterie van deze merkwaardige camouflage is allicht te zoeken in de Franstalige prijsbestek van bouwfirma B die alle luiken voor de gecementeerde bunkers letterlijk heeft uitgevoerd in plaatstaal, allicht zonder enig houtwerk. De ramen zullen in dit geval dan ook geschilderd geweest zijn op deze staalplaten. Gezien deze platen beperkt waren van dikte, diende er ook geen extra diepte voor gespaard te worden om ze niet te ver naar voor te laten uitsteken op de voorgevel als camouflage van de betrokken schietgaten.
  • Voor de rest had deze bunker geen extra valse ramen.
  • In elk geval is het dak nooit uitgewerkt zoals origineel op de plannen getekend. De koepel heeft er altijd bovenuit gestoken.
  • De dakstructuur was opgetrokken in Noors rood dennenhout en bedekt met mechanische rode dakpannen. Omwille van de aanwezige koepel is de dakstructuur alvast platter uitgewerkt geweest dan op de plannen getekend.
  • De koepel moet verborgen gezeten hebben op de top van een vrij plat schildak.
  • Hoe deze koepel zelf weggecamoufleerd was, is tot op heden niet zo duidelijk.
  • De koepel zelf was van de binnenzijde bereikbaar via 9 metalen klimijzers in de wand.
  • In december 1934 zou er op project B nog een correctie volgen op heel wat van de bestaande plannen. Zo zal worden gevraagd het dakniveau met 30 cm te verlagen en de bunker op die wijze 30 cm dieper in de grond te steken. Hiervoor dienden bijkomend alle ventillatiedoorgangen en granaatwerpgaten gecorrigeerd te worden binnen het op te richten gebouw. Om dit nieuwe niveauverschil te corrigeren diende bijkomend in het sas een betonnen trap voorzien te worden met 2 treden en een bijkomende sterfput.
  • Het geheel had het uitzicht van een assestenen koeienstal in een weiland met een vrij plat dak. Het globale uitzicht moest expliciet anders zijn dan dit van de bunker A8 die in de directe buurt stond.
  • Op het originele terrein stond reeds een Elzenhaag die ten allen tijde diende bewaard te blijven. Ook diende de bestaande trekweg die al in de richting van het terrein met de bunker liep zodanig gelegd te worden dat deze rechts (aan de kant van het oreillon) zou voorbijkomend. Origineel liep deze aan de kant van de toegang en allicht had men liefst niet teveel pottenkijkers aan de eigenlijke toegang van de bunker.

Terreinschets zoals terug te vinden bij de bouwplannen

De scheiding van het onteigende terreintje aan de noordwestkant lag in het midden van een toen daar lopende gracht. Deze is heden nergens meer te bespeuren. Dit verklaart allicht ook waarom het veld hier bij zware regenperiodes zo sterk onder water komt te staan. Ook staat de bunker zelf courant vrij zwaar onder water.

Origineel grondplannetje van deze bunker. De bunker had dus ook op het plan totaal geen aanvullende valse ramen.

Ook van deze bunker werd het originele grondplan nog eens herzien. Het betrof zoals bij nog een aantal bunkers gebeurd, een herziening om toch hier en daar de hoeveelheden beton iets te proberen beperken. In dit geval moet men al goed kijken om de verschillen te zien. Zo werd de achtermuur van het toegangssas in dikte beperkt tot 1 meter wat in het originele plan 1.15 meter was. Aan de koepel verminderde de betondikte hierdoor ook met minimum een 15 tal centimeter, de exacte dikte is hier niet weergegeven in een maataanduiding. Hierdoor steekt de koepel ook een vijftiental centimeter minder naar achteren. U kunt ook duidelijk zien dat de bijkomende gemetste muur achteraan minder schuin getekend is dan het originele concept.

De plannetjes werden bij elkaar gezet om de verschillen onderling beter te zien.

Voor de rest blijven de doorsnedes ongewijzigd.

Doorsnede AB horend bij bovenstaand grondplan. Het uiteindelijke dak zal in realiteit platter uitgewerkt geweest zijn dan hier getekend. De koepel moet er namelijk hebben bovenuit gestoken. De wijze waarop deze dan aan het zicht werd onttrokken is mij bij deze bunker wel nog niet volledig duidelijk.
Doorsnede CDEF bij hetzelfde grondplan. Allicht volgde de stijlte van het dak volledig de originele helling van het beton zodat de koepel er lichtjes bovenuit kwam te steken.
Detail van het dakplan dat origineel bij deze bunker hoorde. dit dakplan ging volledig over de koepel en zou om de koepel bruikbaar te maken eerst deels ontmanteld moeten worden.
Bij dit dakplan zat ook een detail van de spantenopbouw toegevoegd wat bij mijn weten bij geen andere plannen terug te vinden is.
Actuele toestand van deze bunker:
  • De bunker is volledig vrij maar staat door de band serieus onder water.
Draagt de bunker nog sporen van de meidagen 40:
  • Er zijn allicht geen directe sporen van strijd.
  • Echte schade uit de meidagen valt ook niet echt te verwachten op dit gedeelte van de bunkerlinie dat eigenlijk ook nooit echte strijd heeft gekend en amper bezet is geweest.
Anekdotes, leuke weetjes en verhalen direct koppelbaar aan dit bunkertje:
  • De achterkant waar de koepel zat, is zwaar beschadigd om ook nog de laatste restanten van de koepel te verwijderen uit het dak van de bunker. Dit komt doordat dit ook één van de bunkers is geweest op het grondgebied van Astene en Nazareth dat is opgekocht geweest door een handelaar in oud ijzer. Deze heeft dan ook zoveel mogelijk het ijzer willen recupereren. Vooral de restanten van de ijzeren koepel trokken zijn aandacht. Gelukkig heeft deze bunker niet hetzelfde lot ondergaan dan de andere twee bunkers A5 en A6 die hij laten uitbranden heeft met autobanden. Bij deze bunker is de schade beperkt gebleven tot zichtbare sporen van met zware middelen proberen verwijderen van de koepelrestanten.
Kostprijsschatting van het toenmalige bunkertje:
  • Het bunkertje zijn aandeel in het bouwproject B bedroeg origineel 63.612,56 Bef. Met inbegrip van wat gemeenschappelijke kosten zoals onder andere de niet individueel verdeelde beplantingen moet deze prijs allicht opgetrokken worden tot 63.821,56 Bef. Als men hier nog eens een aantal zaken gaat bijtellen die niet dienden ingecalculeerd te worden door de bouwfirma's maar rechtstreeks werden aangeschaft door de militaire overheid zoals bv chardomes, koepels, ventillatoren,... moet de totale kostprijs ongeveer op 94.121,56 Bef hebben gelegen.
  • Ter info: 1 BEF in 1934 komt ongeveer overeenkomt met een bedrag van 74 BEF (1.84€) in 2013, een "factor 74" dus.
Enkele oudere foto's van deze bunker
Anno 1990. Allicht voorlopig de oudste foto van dit bunkertje in mijn bezit. Je kijkt op de linker zijkant. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Anno 1995. Hetzelfde bunkertje, ditmaal in een totaal kaal landschap. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Voorzijde en rechter zijkant. Het bunkertje had buiten de 2 schietgaten, geen bijkomende valse ramen. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
De sterk gehavende achterzijde waar ooit de resten van de koepel vrij bruut uit werden weggebroken. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Foto's van de eigen prospectie in 2006 - zonder de binnenzijde
Anno 2006. De Wijze waarop dit bunkertjes eigenlijk al tientallen jaren ongewijzigd te zien is in het veld vanaf de Groenstraat.
Linker zijkant en voorzijde van deze vrij kale blok beton. Toch heeft deze een assestenenmotief.
Heel merkwaardig in dit geval is de wijze waarop schietgaten werden gecamoufleerd. Deze zitten niet dieper uitgewerkt, er zijn geen dorpels,...
Detail van het linker schietgat. Je ziet wel dat het schietgat zelf niet dieper uitgewerkt is en het stuk binnen de luiken wel degelijk niet verder uitgewerkt werd met het grove steenmotief.
Detail van het rechter schietgat.
Voorzijde en rechter zijkant met het oreillon. Geen verdere valse ramen.
De ondertussen niet meer gewijzigde gehavende achterkant van de bunker.
Detail van de bovenzijde waar ooit de koepel vrij bruut werd weggebroken.

Blik naar de binnenzijde waar dan anderzijds nog vrij uniek op de lijn de helft van de originele stijgijzers nog aanwezig zijn in de koepel.

Toen werd de binnenzijde wegens te sterk onder water nog niet geprospecteerd.

Foto's uit een zeer natte periode in 2010
Anno 2010. De bunker stond toen letterlijk op een beperkt eiland in een totaal verzopen landschap. Aan deze zijde lag wel origineel een gracht die wel degelijk ondertussen volledig is verdwenen.
Linker zijkant met achteraan de half geopende toegang. Helaas stond hij toen natuurlijk nog meer onder water dan bij eerdere prospecties.
Nieuwe prospectie in 2012 om zeker ook de binnenzijde eens mee te fotograferen
Anno 2012. Het terreintje met de bunker geraakt ondertussen ook wel steeds meer verwilderd en overwoekerd. Zeker aan de achterzijde met de toegang.
Dezelfde linker zijkant met achteraan de toegang.
Detail van de toegang
Een blik naar buiten vanuit het gedeeltelijk geopende toegangssas. Water stond een 20 tal cm hoog.
Het toegangssas vanuit de 1e mitrailleurkamer
Een blik vanuit het toegangssas in de eerste mitrailleurkamer.
De sokkels voor opstelling van Hotchkiss- of Coltmitrailleurs zijn hier nog zeer intact, inclusief de houten blokjes.
De achterwand tussen de beide mitrailleurkamers. Volledig achteraan rechts, het toegangssas. Hier meer vooraan rechts, de toegang tot de koepel.

De binnenzijde van de koepel. Voor alle duidelijkheid, dit is een foto nog genomen door het schietgat, daardoor de rare randen rechts.

Een blik naar boven waar ooit de koepel zat. Ondanks dat de resten van de koepel op zich vrij drastisch werden verwijderd, zijn de profielen waar ooit de luikjes op lagen naar de koepel zelf nog aanwezig. Ook nog gedeeltelijk te zien, de restanten van de zware scharnieren.

De schietopstelling van de 2e mitrailleurkamer.

Zeer merkwaardig maar uiteindelijk bij alle bunkers terug te vinden, zijn deze metalen profielen met specifieke boutgaatjes. Deze zitten tussen de 2 sokkels voor de opstelling van de Hotchkiss- of Coltmitrailleurs.

Allicht zijn alle draadstangen die dienden geplaatst te worden in het schietgat om de chardomeplaat op te laten scharnieren, zo aangeleverd geweest als een geheel met dit type van plaat dat dan allicht mooi gelijk met de wand diende geplaatst te worden. Hier zijn ze merkwaardig genoeg sterk aan het oppervlak zichtbaar en werd zelfs plaatselijk het net waarop werd gepleisterd onderbroken omdat dit te sterk naar buiten zat.

Mogelijks zitten deze hier in feite niet diep genoeg in het beton en het schietgat.

Enkele actuelere sfeerfoto's
Dit betreffen nogmaals 2 foto's van hoe het bunkertje steeds in de verte te zien is in het veld vanaf de Groenstraat.
2e gelijkaardige foto.
 
Vorige (A8)
Vorige (A8)
Volgende (A10)
Volgende (A10)