a25
 
Bunkernummer
A25
Oud Bunkernummer
FMO2
Lokatie
Moortsele
Toegankelijkheid
Enkel schietgaten vrij. Toegang nog volledig afgesloten.
Aantal kamers
2 achteraan verbonden kamers en een sas
Aantal schietgaten
2
Type geschut
2 x MI
Bijhorende vuurrichting
Zuidoosten

Korte beschrijving van de bunker

  • Uitwendige kenmerken.
  • Een ruw stenen uiterlijk.
  • De bunker was geheel ingewerkt in de helling van het terrein.
  • Origineel geverfd met een lichtgroene grondverf (vert de vessie) waarop allicht groene, okergele en eventueel okerrode vlekken waren aangebracht.
  • In één van de schietgaten zijn namelijk nog duidelijk groene (allicht fameuze vert de vessie) kleurvlekken te zien.
  • Voor de bunker waren vijf betonnen palen aangebracht die onderling waren verbonden met prikkeldraad.
  • Zoals op de detailversie van de plannen te zien, was er aan de voorkant van de bunker een soort metalen boogvorm voorzien waardoor metalen gegalvaniseerde draden waren bevestigd. Dit moest vermijden dat men de voorkant van de bunker (aan de schietgaten) zou kunnen bereiken. Dit was identiek aanwezig bij de bunker A21 te Baaigem.
  • Structuur.
  • De bunker heeft twee kamers en een sas.
  • De bunker ligt op een zodanige helling dat er een niveauverschil is tussen de beide mitrailleurkamers. Er is dan ook een trap voorzien van een 5 treden tussen de beide kamers.
  • Het toegangssas is voorzien van stijgijzers in plaats van een trap.
  • Hij is enig in zijn soort in de linie.
  • Opmerkingen.
  • Het is een voorliniebunker tussen Muntekouter en Betsberg tussen AV5 (195 m) en A26 (220 m). Hij is in hoek opgesteld met A26 om zo het gezichtsveld en het schietbereik te vergroten.
  • De bunker was naast de standaardopstelling van Maximmitrailleurs ook voorzien voor de opstelling van Hotchkiss- en Coltmitrailleurs.
  • Het bunkertoegang is nog volledig dichtgemetst, ook is de toegangskuil praktisch volledig dichtgeslibt met bladeren en grond. Het deurgat is hierdoor nog nauwelijks te zien.
  • Het bunkertje was toen ik mijn zoektocht startte praktisch onmogelijk terug te vinden. Het was toen minimum vijftien minuten stappen om hem via de kortste vrije wijze te proberen bereiken. Heden is echter het originele trage wegenpad dat juist voor deze bunker stopt. Vroeger kon via de rand van bos en veld dan eenvoudig ook de zware, zo goed als volledig onder de grond stekende Av5 bereiken. Dit is heden vrij moeilijk omdat het vroegere veld heden volledig is afgesloten als privéterrein. Daardoor is heden al zeker de bunker A25 opnieuw vrij gemakkelijk bereikbaar. De bunker Av5 blijft moeilijk.
  • Van deze bunker bestaan vele voorontwerpen, ook omdat het zeker een unieke bunker op de linie is. De eerste twee voorontwerpen tonen ons reeds een bunker met twee mitrailleurkamers met beiden een verschillend niveau. Achteraan hebben ze beiden een koepel getekend. Het grootste verschil tussen beide ontwerpen is dat de bij de eerste revisie de beide schietgaten een lichte hoek maken ten opzichte van elkaar. Dit is een aanpassing die ook bij het origineel uitgevoerde concept is behouden. Bij de definitieve versie van het ontwerp werd uiteindelijk de koepel niet geplaatst. Deze functie werd allicht overgenomen door de bunker Av5 die deze koepel wel had en slechts 195 meter verder in vogelvlucht is gelegen.
  • Het bunkertje heeft geen directe sporen van strijd al zijn er wel verhalen bekend over de combinatie van de bunkers A26, A25 en Av5 die in kleine schermutselingen worden vermeld..
  • Op basis van de hoeveelheden toegepast binnen de bouwproject A en B voor gelijkaardige bunkertjes, gecombineerd met de toegepaste basisprijzen zoals in het bestek van bouwproject F terug te vinden, werd een eerste benaderende prijs bepaald voor elk van de bunkertjes. Deze detailprijzen werden daarna herrekent via de regel van 3 op basis van de werkelijke projectprijs zoals terug te vinden in het bestek en de totaalprijs zoals zelf op basis van de gemaakte veronderstellingen, bekomen. Op die wijze moet dit bunkertje ongeveer 63.103,66 Bef gekost hebben.
  • Als men hier nog eens een aantal zaken gaat bijtellen die niet dienden ingecalculeerd te worden door de bouwfirma's maar rechtstreeks werden aangeschaft door de militaire overheid zoals bv chardomes, koepels, ventillatoren,... moet de totale kostprijs ongeveer op 63.603,66 Bef hebben gelegen.
  • Ter info: 1 BEF in 1934 komt ongeveer overeenkomt met een bedrag van 74 BEF (1.84€) in 2013, een "factor 74" dus.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden

  • Volg Rattepas komende van de Rollebaan. U komt voorbij bunker A27. Op de hoek waar Rattepas wegdraait naar links staat op de kop van het bosje de bunker A26.
  • Loop hier naar rechts langs het veld op de rand van het bos mee. Vroeger moest u hier op het uiteinde met het bos mee naar rechts, u liep zo volledig rond een uitstekend gedeelte van het bosje. Dit hoeft u heden ten dage niet meer te doen daar heden ten dage het trage routepad in zijn eer is hersteld dat juist achter deze bunker passeert. Dit voetpad doorsnijdt het eerder besproken kleine uitstekende bosje. Juist achter het bosje waar A25 staat is het pad ondertussen door de eigenaar van het perceel daarachter opnieuw afgesloten met een groene draad.
  • Het eigenlijke bunkertje ligt op uw linker kant als u het uitstekende stukje bos juist gepasseerd bent. Een honderd meter verder ziet u de laatste huizen staan gebouwd op het doodlopende gedeelte van Asselkouter.
  • Het bijkomende probleem is dat u de bunker van zijn achterzijde ziet en hem daardoor praktisch niet zult herkennen als een bunker.
Bijhorende foto's
Eerste voorontwerp van deze unieke bunker. In grote lijnen zijn er al grote gelijkenissen met de uiteindelijk gebouwde bunker. Bij dit ontwerp is er wel reeds een niveauverschil tussen beide mitrailleurkamers maar beide schietgaten staan in lijn. Beide vuurrichtingen zijn volledig identiek. Achteraan de tweede kamer was in dit geval een koepel voorzien. Er was zelfs een voorziening in vanuit de toegang naar de koepel in nood het toegangssas te kunnen verdedigen.
Doorsnede AB bij bovenstaand grondplan.
Doorsnede CDEF bij dit eerste voorontwerp.
Gecorrigeerd voorontwerp van de bunker A25. Het grootste verschil is dat beide mitrailleurkamers onderling een beperkte hoek maakten. Dit concept werd ook behouden in het uiteindelijke ontwerp.
Doorsnede AB bij het gecorrigeerd voorontwerp. Dit vertoont nauwelijks verschillen met de eerste gelijkaardige doorsnede.
Doorsnede CD bij het gecorrigeerd voorontwerp.
Terreinschets bij de uiteindelijk versie van de bunker. Voor de bunker ziet men de 5 betonnen palen waartussen prikkeldraad was aangebracht. Op deze schets is duidelijk te zien hoe de bunker volledig in de helling zat ingewerkt.
Uiteindelijk grondplan van de bunker. De koepel is uit het concept verdwenen.
Doorsnede AB bij het uiteindelijke ontwerp. Men ziet er ook duidelijk het ontwerp van de metalen boogvormen waartussen metalen draden waren bevestigd om de schietgaten van buitenaf onbereikbaar te maken.
Doorsnede CD bij dit ontwerp.
Detail van de toegangskuil van de bunker. De toegangskuil is hier getekend met een aparte trap. Dit werd in elk geval vervangen door stijgijzers. Bovenaan was de kuil nog eens bijkomend afgesloten met een aantal gewapend betonnen platen die konden verplaatst worden om de bunker toegankelijk te maken. Mogelijks werd dit laatste uiteindelijk nog gewijzigd in een bijkomend metalen luik.
Vooraanzicht uit 1995 op deze goed verborgen bunker in een totaal verwilderd bosje. hier ziet men nog vrij duidelijk de beide schietgaten met het bijhorende niveauverschil. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
vooraanzicht op bunker A25 te Moortsele in 1995 Guido De Jong
Het is nog altijd één van de fraaiere bunkertjes op de linie omdat het een enig gebouwd exemplaartje is wat de structuur betreft. Alleen is hij ontzettend moeilijk te fotograferen omdat hij steeds meer overwoekerd en overgroeid geraakt met planten uit een verwilderd bosje. Hier het toegangssas gefotografeerd in 1995. Heden is dit praktisch niet meer terug te vinden. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
zicht op toegangsssas bunker in 1995
Detail van het linker schietgat in 1995 gefotografeerd met nog duidelijke restanten van originele camouflagekleuren. Deze kleuren zijn na het openen van het schietgat ondertussen al fel verminderd. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Links het bunkertje zoals men het heden nog kan terugvinden (anno 2008) op het einde van een opnieuw geopend wegeltje. Het pad stopt wel opnieuw abrupt juist aan de bunker omdat de eigenaar van het reusachtige perceel erachter allicht het originele pad op de zijkant links liever gesloten ziet dan geopend. Op het uiteinde van dit terrein links ligt de andere zware en sterk ondergraven bunker AV5.
wegeltje naar a25
Achteraanzicht van de bunker. Zoals ik reeds opmerkte is er op het eerste zicht totaal geen bunker te zien. Met wat geluk ziet u de toegangskuil die u op de foto in het midden juist met heel veel moeite kunt zien liggen.
a25
Rechter zijkant totaal overgroeit met klimop.
bunkertje A25
Vooraanzicht van de bunker. U kunt duidelijk het verschil zien in hoogteniveau tussen de beide schietgaten.
voorliniebunker a25 Moortsele bruggenhoofd gent
Vooraanzicht van de bunker. Achteraan de vrij grote uitstekende neus.
vooraanzicht bunker
Binnenzicht door het meest bovenste (rechtse) schietgat. U ziet achteraan het toegangssas en links ziet u de trap naar de lager gelegen tweede mitrailleurkamer.
a25
Zicht op de nog volledig dichtgemetste toegang van de bunker, achteraan de bovenste mitrailleurkamer.
Binnenzicht op de bovenste mitrailleurkamer. Men ziet dat praktisch het meeste ijzer, op de gepantserde deur na, nog aanwezig is. De bunker had duidelijk ook voorzieningen voor de opstelling van eventueel Hotchkiss- of Coltmitrailleurs. Het chardome heeft geen aanpassingen voor de opstelling van een FM30 mitrailleur.
De 5 trappen naar de tweede lager gelegen mitrailleurkamer. Een ongelukkig duivenliefhebber is zijn oude eetbakken en rommel door het onderste schietgat naar binnen komen werpen.
Binnenzicht door het schietgat van de laagst gelegen mitrailleurkamer. U ziet duidelijk de trap die naar beneden komt vanuit de eerste mitrailleurkamer. U kunt meteen ook zien dat er geen koepel aanwezig is zoals er wel een te zien is op het voorontwerpplannetje.
a25
Binnenzicht op de tweede mitrailleurkamer. Eveneens grotendeels intakt.
zicht op tweede schietgat
Een beter zicht op het niveauverschil tussen de beide mitrailleurkamers.
 
Vorige (A24)
Vorige (Be18)
Volgende (A26)
Volgende (A26)